Dopingaffaire grieft schaatsers

Nevel omhult de schaatsbaan van Berlijn. Het pronkstuk van de voormalige DDR is het toepasselijke decor voor een nieuwe dopingaffaire, dit keer op het ijs. Een Noorse arts heeft met enkele suggestieve opmerkingen voor grote onrust gezorgd onder de internationale top.

De feiten zijn zo wazig als de buitenlucht. Vooralsnog. Eigenlijk is vooral duidelijk geworden hoeveel er onduidelijk is. Aangezien concrete beschuldigingen ontbreken hoeven de schaatsers zich niet te verdedigen, meent topsportcoördinator Ab Krook. Maar ze doen dat toch.

Tien tot vijftien procent van de bloedtesten die het afgelopen seizoen voorafgaande aan de WK allround in Milwaukee en de WK afstanden in Nagano zijn afgenomen, leverden ongewone resultaten op. Dat stelde Jim Stray Gundersen deze week voor de Noorse tv. Namen wilde hij niet noemen. De medicus sluit grootschalig gebruik van verboden stimulerende middelen niet uit.

,,Er is na beide tests geen waterdicht bewijs aangetroffen dat in het schaatsen massaal epo wordt gebruikt. Maar na bestudering van de analyses van de bloedmonsters is heel goed aan te nemen dat er in vrijwel al deze gevallen zaken gebeuren die in strijd zijn met de dopingreglementen van de Internationale Schaats Unie'', zo citeerde de Telegraaf hem.

Erben Wennemars reageerde gisteren fel: ,,Het gaat om een publiciteitsgeile arts. Ik voel me niet aangesproken, omdat ik weet dat ik clean ben. Het enige wat hiermee wordt bereikt, is dat de schaatssport naar de klote wordt geholpen.'' Rintje Ritsma vulde aan: ,,Schaatsen staat bekend als een schone sport. In Nederland hebben we momenteel een hele hoop sponsors, maar zulke affaires schrikken af. Natuurlijk ben ik een voorstander van controles. Zondaars moeten echter wel bij naam genoemd worden en geschorst. Nu wordt er alleen wat geroepen waar vervolgens niets mee wordt gedaan.''

Dit is het derde seizoen waarin de ISU bloedcontroles uitvoert. In Milwaukee en Nagano werd daarbij voor het eerst gebruik gemaakt van de uiterst geavanceerde Bayer Advia 120. Dit apparaat brengt het totale bloedbeeld in kaart, en niet alleen de veelbesproken hematocrietwaarde.

KNSB-arts Hans van Kuyk wist al langer dat elf van de 125 gecontroleerde rijders destijds in Japan 'buiten de referentiewaarde vielen'. Marianne Timmer was een van hen. ,,Achteraf bleek dat die uitkomsten aan een verkeerde ijking en foute bediening van het apparaat hebben gelegen. In Amerika, waar iemand van de fabriek Bayer zelf achter de knoppen zat, waren alle waarden normaal.''

In navolging van het wielrennen hanteert de ISU een toegestane hematocrietwaarde van 50 voor mannen en 47 voor vrouwen. Wie die grens passeert, moet opnieuw een test ondergaan. Blijkt het uitgespuugde cijfer voor de tweede keer te hoog, dan wacht een startverbod 'om de gezondheid van de rijder niet in gevaar te brengen'. Juridische onderbouwing voor een officiële schorsing bestaat nog niet.

Vanaf de allereerste bloedcontroles heeft de KNSB protest aangetekend tegen deze gang van zaken. ,,Hematocriet is de meest wisselende parameter in het bloed. Timmer schommelde destijds in Japan bijvoorbeeld van 47,4 naar 44. Andere waarden, zoals de hoeveelheid jonge bloedlichaampjes, waren tegelijkertijd honderd procent in orde.'' De ISU zou daar meer gewicht aan moeten schenken, meent Kuyk.

Stray Gundersen is voorlopig nog niet klaar met het verzamelen van die data via de Bayer; een zoektocht in opdracht van de ISU die moet leiden tot een waterdichte indicatie voor dopinggebruik. Zo bezien zijn de opmerkingen van Stray Gundersen des te opmerkelijker en wellicht voorbarig. De vele haken en ogen aan de dopingcontroles maken de schaatsers kwetsbaar. Zij voelen zich gegriefd, zeker nu iedereen door 'het lukraak noemen van een percentage' als verdacht wordt beschouwd.

Een boycot van bloedtesten of wedstrijden lijkt hun enige actiemiddel, maar Ritsma weet dat het daar niet van zal komen. ,,Er is altijd wel een groep die toch wil starten. De Aziaten krijg je zeker niet mee. Anders hadden we al veel eerder een front gevormd.''