De Italiaanse 'millenniumbaby' heet Xiao Shi en heeft Chinese ouders

Het tafereel is steeds hetzelfde: bij de bakker of slager komt een moeder met een klein kind binnen. Onmiddellijk verdringen alle klanten zich om de kinderwagen en roepen in koor: ,,Oh, che bello!''. De bakker, vertederd, geeft het kind een koekje en de slager begint spontaan een liedje te zingen. Italianen zijn dol op bambini. Toch krijgen ze er nog maar weinig.

Italië heeft, samen met Spanje, het laagste geboortecijfer ter wereld. Een Italiaanse vrouw krijgt gemiddeld 1,2 kinderen. Het Europese gemiddelde ligt rond de 1,4. In de Verenigde Staten baren vrouwen vaker: 2,1 kinderen. Als de trend in Italië doorzet lopen er over vijfig jaar in plaats van 57 miljoen nog maar 37 miljoen Italianen rond. De enorme Italiaanse familie rond de tafel, met la mamma die bord na bord spaghetti opschept, verdwijnt. De gezinnen zijn klein en moeder de vrouw heeft geen tijd meer om uitgebreid te koken want ze werkt buiten de deur. Steeds meer vrouwen studeren en als ze dan eenmaal financieel zelfstandig zijn naderen ze de dertig alweer. Pas dan wordt er aan kroost gedacht. Dat is in de rest van de Europese Unie niet anders. Maar de Italianen, die nota bene de paus in hun midden hebben en doorgaan voor katholiek, besluiten vaker dan andere Europeanen het bij één kind te laten.

Giuseppe De Rita, een katholieke socioloog en vader van acht kinderen, wijdt dat aan ,,een nieuw hedonisme en egoïsme. Er worden zo weinig baby's geboren omdat we zo rijk zijn. We willen van het heden genieten: we willen mooie huizen en verre vakanties. De toekomst heeft geen betekenis meer.''

Socioloog Marzio Barbagli, docent aan de universiteit van Bologna en de kenner van de Italiaanse familie, ziet het anders: ,,We mogen dan net als de Spanjaarden een sterke katholieke traditie hebben, in feite heeft de kerk hier nauwelijks invloed meer. Dat heeft zeker effect op het geboortecijfer. Maar het is geen verklaring voor het verschil tussen Italië en Spanje aan de ene kant en de rest van de wereld aan de andere kant.''

Volgens Barbagli ligt het aan de Italiaanse man dat het geboortecijfer zo laag is. ,,De mannen hier zijn traditioneel, ze doen nog nauwelijks iets aan het huishouden en de zorg van de kinderen. Italianen steken daar negen uur per week in. De Zweden zijn gemiddeld een-en-twintig uur thuis bezig.'' Minder Italiaanse kindertjes omdat de mannen het vertikken af te wassen? Barbagli: ,,Als vrouwen een baan hebben en ook nog eens binnenshuis alles moeten doen, dan moeten ze wel iets opgeven. Dat blijkt vaak het tweede kind te zijn.''

Het grote gebrek aan crèches, de hoge kosten van het levensonderhoud en de minimale kinderbijslag doen de rest. ,,We zijn vijftig jaar bestuurd door christen-democraten, toch krijgen alleen de armste gezinnen met kinderen financiële steun. Er rust hier nog altijd een taboe op alles dat ook maar riekt naar de pro-nataliteitspolitiek onder het fascistische bewind van Mussolini'', beweert Barbagli.

Toch worden er nu hier en daar suggesties gedaan om het aantal kinderen te vergroten. Burgemeester Venditti uit Vastogirardi stelde onlangs voor in zijn dorp een 'alleenstaanden-belasting' te gaan heffen om zo het geboortecijfer wat op te krikken. ,,Het was alleen maar een provocatie'', zegt Venditti, ,,maar dat er in ons dorp weinig kinderen worden geboren is echt een probleem. Zonder kinderen gaat Vastogirardi ten onder.''

Dat heel Italië niet zonder kinderen kan weet ook de landelijke regering. Italië vergrijst in rap tempo. Nu al is 22 procent van de bevolking ouder dan zestig. Er zijn mensen nodig om ouderen van een pensioen te voorzien en de economie draaiende te houden. De minister van buitenlandse zaken, Lamberto Dini wil adoptie eenvoudiger maken. Dini: ,,We zouden ook aan een belastingvoordeel moeten gaan denken ter stimulering van adoptie, vooral van kinderen uit ontwikkelingslanden met een hoog geboortecijfer.''

Ook het aantal immigranten zou volgens hem moeten toenemen. Italië opent elk jaar de deur voor 50000 extracomunitari. Als het land het bevolkingsniveau tot aan het jaar 2025 op peil wil houden zouden er volgens de VN elk jaar minstens 300000 immigranten opgenomen moeten worden. De extracomunitari in Italië zijn trouwens nu al degenen die voor een lichtpuntje zorgen: ze krijgen relatief veel kinderen. Symbolisch is de Italiaanse 'millenniumbaby': hij heet Xiao Shi en heeft Chinese ouders.