De politieke ommezwaai van Van Aartsen

Minister Van Aartsen van buitenlandse zaken maakt een politieke draai door niet langer te pleiten voor een Europees wapenembargo tegen Indonesië.

De VVD-minister zal het kabinet vrijdag naar verwachting voorstellen de eenzame positie in de Europese Unie te verlaten en alsnog in stemmen met een definitieve opheffing van het verbod op wapenleveranties. Van Aartsen meent nu dat doorzetten van het wapenembargo tegen Jakarta slecht is voor het democratiseringsproces in het land. Eerder deze week, bij het begin van zijn bezoek aan Indonesië, zei hij nog dat een embargo wél volgehouden moest worden.

Van Aartsen koos zijn nieuwe standpunt gisteren na ontmoetingen met de Indonesische minister van defensie, Sudarsono, en diens collega van financiën, Kwik. Hij vroeg hen naar de invloed van een wapenembargo op de democratisering. ,,Het helpt niet, het hindert, was telkens het antwoord. Dus moeten we daar naar luisteren'', zei Van Aartsen.

Buitenlandse Zaken in Den Haag zegt dat de bewindsman hiermee nog geen definitieve draai heeft gemaakt. Formeel volgt eerst overleg in het kabinet. Daar zal ook de huidige geweldspiraal op de Molukken in de overweging worden meegenomen. Het kabinet heeft in feite geen speelruimte: vrijwel alle EU-landen hebben laten blijken dat het maandag afgelopen wapenembargo niet verlengd moet worden. Daarmee is het in feite van de baan.

Van Aartsen klaagde gisteren dat het EU-besluit erg snel is genomen, terwijl in de Tweede Kamer de kritiek rijst dat de minister zijn standpunten onvoldoende heeft afgestemd met de EU-collega's.

Van Aartsens wisselende uitspraken zijn volgens PvdA, D66 en CDA 'grillig en onduidelijk'. ,,De meningen van Van Aartsen uit Indonesië komen allemaal erg verwarrend over'', zei het CDA-Kamerlid Van Ardenne, die voor opheffing van het embargo is. GroenLinks toonde zich sceptisch. Woordvoerder Harrewijn: ,,Als Wahid speeltjes nodig heeft om de militairen zoet te houden, dan wil mijn fractie daar niet aan meewerken.'' De VVD heeft geen problemen met de wisselende standpunten van partijgenoot Van Aartsen.

Intussen gaan in het Europarlement weer stemmen op om het wapenembargo opnieuw in te stellen. De vier grote fracties van christen-democraten, socialisten, liberalen en groenen zijn het daarover eens geworden en nemen morgen een motie aan.

Intussen houdt het geweld in Indonesië aan. De politie in Mataram, op Lombok, gebruikte gisteren traangas om honderden moslimbetogers uiteen te drijven. Eergisteren hadden demonstranten al een tiental kerken in brand gestoken in Mataram.