Deens kerkje en kerkhof verliezen slag tegen zee

'Het is verboden beenderen van deze plek te verwijderen', staat er op een bordje bij het kerkhof. Een deel van het kerkhof is al in zee gestort. Ernaast staat een zeshonderd jaar oud kerkje, de MÃ¥rup kerk. Maar de vraag is hoelang nog, want de zee rukt op.

De bedreigde kerk staat aan de westkust van Denemarken, in het noorden van Jutland, bij Lonstrup. Het hele jaar door is het een toeristische trekpleister door de ligging bij een steil, dertig meter hoog, afbrokkelend klif. De afstand van de kerk naar de rand bedraagt nog maar 25 meter. Overal waarschuwen borden voor instortingsgevaar. Toen de kerk werd gebouwd, stond deze midden in de gemeente, honderden meters van zee. Zandstormen maakten het gebied onvruchtbaar, waarna de mensen wegtrokken.

Het kerkje is inzet van een steeds weer oplaaiende touwtrekkerij. Krijgt de natuur haar beloop, zoals de Deense minister van milieuzaken het wil, dan verdwijnen kerk en kerkhof in zee. Wanneer dat zal gebeuren, is moeilijk te voorspellen. Door het vrij zachte weer van de laatste vijf jaar, verloopt de afkalving minder snel dan verwacht. In 1998 en 1999 sloeg de zee gemiddeld twee meter per jaar weg. Gaat het in dit lage tempo door, dan stort de kerk rond 2012 in zee.

Janne Christensen (44) werkt bij het Deense staatsbos- en natuurbeheer: 'De MÃ¥rup kerk kerk ligt in een beschermd natuurgebied, waar de natuurlijke processen niet verstoord mogen worden. Daarom wil de minister de kust niet beschermen met rotsblokken. Bovendien wordt het klif niet alleen aangetast door de golven. Door het hoge watergehalte van de grond brokkelt het klif toch al makkelijk af.'

De vereniging Vrienden van de MÃ¥rup kerk (zeshonderd leden) strijdt al jaren voor behoud van de kerk. Voorzitter Tove Marquardsen (52): ,,De kerk is een erkend monument in een beschermd natuurgebied. De vraag is welke van de twee voorrang krijgt, de kerk of de natuur.' Zij licht toe waarom dat bord er bij het kerkhof staat: ,,Bij een andere begraafplaats in Noord-Jutland staken door het afkalven van de kust beenderen uit de grond. We hoorden dat de botten werden meegenomen door dagjesmensen. Iemand had er zelfs een kandelaar van gemaakt. Om dat te voorkomen patrouilleert de kerkbewaarder hier intensief. Bovendien hebben we alvast plaats ingeruimd op de begraafplaats in Lonstrup, zodat we de beenderen onmiddellijk kunnen herbegraven als het kerkhof verder instort.'

In de zomer van 1999 kreeg uitvinder Poul Jacobsen van de minister toestemming voor een experiment ter bescherming van de kust. Jacobsen plaatste holle, vrijwel onzichtbare plastic buizen verticaal in het strand, waar ze tot 1 april 2000 blijven staan. Of dat effect heeft, moet nog blijken. Ter vergelijking is er eenzelfde proef opgezet bij de plaats Skagen. Er is al één lichtpunt: de orkaan en storm die in december over Denemarken raasden, hebben geen grote schade aan het klif veroorzaakt.

Alleen 's zomers wordt de kerk gebruikt voor diensten, concerten en lezingen. De laatste begrafenis bij de MÃ¥rup kerk vond plaats in 1961 en de laatste urnen werden geplaatst in 1994. Marquardsen benadrukt dat begrafenissen nog steeds zijn toegestaan, zij het op vergunning. Zelf heeft zij zo'n vergunning, zodat ze eventueel bij haar overgrootvader kan worden begraven. Overtuigd klinkt ze niet. ,,Eventueel ja, eerst zien wat er met de kerk gebeurt.' Dan klinkt het strijdvaardiger: ,,Wij vechten door omdat we gehecht zijn aan dit plekje. In de kerk is het verleden voelbaar.'