Tientallen miljarden uitgegeven zonder behoorlijke controle

Er worden elk jaar tientallen miljarden gemeenschapsgeld uitgegeven zonder dat duidelijk wordt gemaakt waaraan. Dit blijkt uit een rapport van gisteren van de Algemene Rekenkamer.

De Rekenkamer deed onderzoek naar instellingen die met gemeenschapsgeld wettelijke taken uitvoeren. Het gaat om uitvoerders in de sociale zekerheid, zorgverzekeraars, ziekenfondsen, politie en onderwijsbesturen.

In totaal betreft het 3873 instellingen, die jaarlijks ruim 221 miljard besteden. Dat krijgen zij binnen via premies (121 miljard, oftewel 55 procent), rijksbijdragen (66 miljard, 30 procent) en tarieven die zij in rekening brengen (31 miljard, 14 procent).

De Rekenkamer vindt dat aan het beheer van dat geld dezelfde eisen moeten worden gesteld als aan geld dat de ministeries uitgeven. De ministers moeten zich ook zelfstandig een oordeel kunnen vormen over de vraag of die instellingen het geld overeenkomstig de regels besteden en of ze er een ordelijke boekhouding op na houden. De minister moet het immers tegenover het parlement verantwoorden.

Volgens de Rekenkamer schort er nogal wat aan de wijze waarop de instellingen de besteding van geld verantwoorden. De sociale-zekerheidsinstanties, die met premies werken en de rijksgesubsidieerde instellingen laten veelal via accountantsverklaringen zien dat hun uitgaven rechtmatig zijn. Voor circa 138 miljard wordt zo'n verklaring verstrekt.

Maar de instellingen die de wettelijke ziektekostenverzekeringen uitvoeren, doen dat nog niet. Die gaan vanaf 2001 jaarlijks verantwoorden wat er met de premies gebeurt. En de ministers vormen zich geen oordeel over de rechtmatigheid van ongeveer 87 miljard aan publiek geld. Die oordeelsvorming door de ministers is volgens de Rekenkamer de zwakke schakel in het toezicht op de inning en besteding van gemeenschapsgeld.

De Rekenkamer vindt het hard nodig dat er beter toezicht komt op de manier waarop met publieke middelen wordt omgesprongen. De ministers Zalm (VVD, financiën) en Peper (PvdA, binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties) houden, mede namens hun collega's, de Rekenkamer voor dat het kabinet al werkt aan regels voor een beter beheer. Maar het gaat de Rekenkamer allemaal wat te langzaam.