Voorzitter Prodi kan niet overtuigen

Voorzitter Romano Prodi van de Europese Commissie dwaalde gisteren bij de presentatie van zijn vijfjarenplan niet af. Hij verzonk ook niet in gemompel. Integendeel, hij zwaaide ouderwets met zijn armen, maakte kwinkslagen en diende zijn critici van repliek. Maar hij overtuigde niet.

De Italiaanse oud-premier koos voor de aanval. Terwijl hij de laatste tijd bij publieke optredens vaak afwezig leek en soms onsamenhangende antwoorden gaf, weersprak hij gisteren ,,dat ik veel heb beloofd, maar weinig gerealiseerd.'' Ook ontkende hij dat hij aan het hoofd stond van 'een zwak team'. De commissarissen waren jong en enthousiast. Hij was met 60 de op een na oudste commissaris. Nederlander Frits Bolkestein is met 66 de oudste. ,,Allemaal kampioenen.''

Punt voor punt stipte hij de zaken aan die vaak als missers zijn gezien. Zo verdedigde hij het plan voor een Europese dienst voor voedselveiligheid. Die moet na de dioxine-crisis en de gekke-koeienziekte de burgers weer doen vertrouwen op hun etenswaren.

Maar Prodi moest wel de feiten flink geweld aan doen om zijn eigen gelijk vol te kunnen houden. Hijzelf riep een jaar terug om één centraal bureau dat even zelfstandig zou optreden als de Amerikaanse Food and Drugs Adminstration. Maar de EU-lidstaten floten hem terug, en het plan van de Commissie rept van een Europese dienst die alleen mag adviseren en coördineren.

Zijn stellige en duidelijk overhaaste uitspraken van toen was Prodi helemaal vergeten. ,,We zijn niet de Verenigde Staten'', zo zei hij gisteren.

Hij verdedigde weer de afwachtende houding van de Europese Commissie na de Oostenrijkse kabinetsformatie. Straks telt de EU 28 leden en vinden er elke maand ergens verkiezingen plaats. De Commissie kan daarop niet keer op keer emotioneel reageren, zei hij.

Feit blijft dat de veertien lidstaten de Commissie geheel negeerden toen ze Oostenrijk met sancties dreigden. Prodi hoorde pas van het besluit toen het was genomen. Maar dat was geen probleem, suggereerde hij. De sancties gingen om de losse contacten tussen de landen. De Commissie voert het gemeenschappelijk beleid uit en nam dus gewoon een andere beslissing.

Prodi ontkent dat hij 'aangeschoten wild' is. Wie hem als een ambtenaar ziet die alleen beleid uitvoerde, heeft het ook mis. Een Commissievoorzitter behoort politieke voorstellen te doen. Dat die niet altijd even snel aanslaan, hoort er bij. Prodi zelf spreekt graag over de Commissie als een 'Europese regering'.

Nieuwe projecten bevatte Prodi's vijfjarenplan niet. Hij wil vooral de grote plannen van zijn voorgangers, zoals de uitbreiding, uitvoeren. De informaticasector krijgt hoge prioriteit. Zij moet de EU, zoals in de Verenigde Staten, de 'nieuwe economie' in leiden, waarbij hoge groei, lage inflatie en forse banengroei hand in hand gaan.

Verrassend was het niet, maar evengoed gaat het volgens de vroegere premier om historische operaties. De Europese Unie moet de komende jaren haar samenwerking op een hoger plan tillen ,,om in de globalisering te overleven''. Lukt haar dat niet ,,dan ben ik ervan overtuigd dat ze van de wereldkaart verdwijnt''.

Prodi zag een parallel met de Italiaanse geschiedenis. In de eerste zes eeuwen van het voorbije millennium gaven Italiaanse steden en gebieden binnen de Europese cultuur de toon aan. ,,Maar daarna verdween Italië uit de geschiedenis omdat het niet één staat wist te maken.'' Prodi wilde niet ingaan op de vraag of de Europese Unie op termijn ook één staat moet worden.