Onderzoek naar misbruik premies

WW- en WAO-premies zijn vorig jaar mogelijk misbruikt voor commerciële activiteiten van uitvoeringsinstanties, zoals het Gak en SFB Groep.

Dat blijkt uit gisteren gepubliceerd onderzoek van het College van Toezicht Sociale Verzekeringen (CTSV) naar de scheiding tussen publieke en private geldstromen bij de huidige vijf uitkeerders Gak, SFB, Uszo, Cadans en Guo.

Deze instanties hebben enkele jaren geleden commerciële bedrijven opgericht, zoals arbo- en automatiseringsdiensten. De wet schrijft voor dat de geldstromen moeten worden gescheiden. Publieke WW- en WAO-premies mogen niet voor private doeleinden worden gebruikt. De toezichthouder heeft geen concrete gevallen van misbruik geconstateerd, maar stelt wel dat de financiële scheiding van publiek en privaat geld 'onvoldoende is gewaarborgd'.

De financiële verwevenheid binnen de concerns is toegenomen. Commerciële bedrijfsonderdelen voeren opdrachten uit voor de publieke uitkeringsinstantie (bijvoorbeeld automatisering) en andersom. In 1997 bedroegen de onderlinge leveranties totaal 567 miljoen gulden. Vorig jaar ging het al om een bedrag van 808 miljoen gulden. Het verschil wordt met 104 miljoen gulden vertekend omdat Uszo voor het eerst werd meegeteld.

Het CTSV constateert dat bij onderlinge transacties geregeld contracten ontbreken of niet zijn ondertekend. Ook worden mogelijk te hoge (algemene) kosten doorberekend. Bij het Gak zijn sociale premies gebruikt om reclamecampagnes van commerciële bedrijven te betalen.

Ook wordt niet altijd toestemming gevraagd aan het Landelijk Instituut Sociale Verzekeringen (LISV) voor dit soort 'uitbestedingen'. Op zijn beurt controleert ook het LISV onvoldoende of de geldstromen worden gescheiden, stelt het CTSV in harde bewoordingen.

Gevolg is dat binnen de uitkeringsfabrieken sommige bedrijfsonderdelen zo afhankelijk van elkaar zijn, dat het CTSV betwijfelt of er wel zakelijk wordt gehandeld. Zo is uitvoerder Guo tot onvrede van de toezichthouder geen exclusief eigenaar van de software om de uitkeringen te verzorgen, maar deelt het dat met zijn commerciële partner.

Het LISV vindt dat de kritiek van het CTSV 'geen recht doet op de manier waarop wij controles uitvoeren'. ,,Het LISV toetst wel degelijk of uitbestedingen aan de voorwaarden voldoen'', zegt woordvoerster D. Paarhuis. ,,Als het CTSV wil dat we de procedure aanscherpen, doen we dat. Maar inhoudelijk staan onze beoordelingen niet ter discussie.''

Staatssecretaris Hoogervorst reageerde gisteren bezorgd. Eerder kondigde hij al aan het CTSV meer mogelijkheden voor toezicht te willen geven. Volgens de bewindsman ondersteunt het CTSV-rapport de vergaande kabinetsplannen met de sociale zekerheid. Daarin worden de huidige vijf uitvoerders samengevoegd tot één rijksdienst en moeten zij hun commerciële onderdelen afstoten. De scheiding tussen publiek en privaat wordt dan duidelijker.