Kovaljov waarschuwt Russen tegen slimme, cynische Poetin

,,Mensenrechtenactivisten zijn staatsgevaarlijk in het Rusland van Vladimir Poetin, de man die sinds vrijdag waarnemend president is.''

Dat schreef Sergej Kovaljov in het blad Moskovski Novosti vlak voor het aftreden van Jeltsin. Kovaljov geldt als de geestelijk erfgenaam van Sovjet-dissident Andrej Sacharov. Wegens zijn protest tegen het Russische optreden werd hij tijdens de vorige Tsjetsjeense oorlog ontslagen als voorzitter van de presidentiële mensenrechtencommissie.

Kovaljov schreef verder: ,,Westerse journalisten zeggen mij vaak: 'U bent praktisch de enige in Rusland die nu tegen de oorlog in Tsjetsjenië is'. 'Hoezo de enige?', antwoord ik dan. 'Er zijn veel meer tegenstanders van de oorlog dan het lijkt'. De reden waarom die niet gehoord worden is helder: ze krijgen geen toegang tot de grootste bladen. Curieus is bijvoorbeeld dat mijn goede vriend, de schrijver Anatoli Pristavkin, zich afvroeg, waarom de beroemde Kovaljov zwijgt? Ik zwijg niet. De 'geluiddempers' werken gewoon goed.''

,,Ik denk dat de huidige Tsje-tsjeense campagne een afschrikwekkende en bloedige illustratie is van een algemeen proces dat in Rusland op gang is gekomen: de vorming van een nieuwe nationale idee. Twee jaar geleden gaf onze president opdracht tot het zoeken van zo'n idee. Nu blijkt dat er helemaal niet gezocht had hoeven worden. Ze lag voor het oprapen en hoefde alleen afgestoft te worden.''

,,De idee is niet nieuw en gemakkelijk herkenbaar. Aan het begin van de twintigste eeuw werd zij als drie-eenheid geformuleerd: 'orthodoxie, autocratie en het volk'. Het belangrijkste is de voeding van de idee. Daarvoor zijn vijanden nodig, zowel toen als nu. Die zijn snel gevonden! De buitenlandse vijand is het Westen. De grote ervaring uit de Sovjet-tijd, om de handlangers van het Westen te ontmaskeren, is nog steeds voorhanden.''

,,De voorhoede van de binnenlandse vijand heette vroeger dissidenten. Tegenwoordig zijn dat de mensenrechtenactivisten, die alleen maar bezig zijn met bedenken hoe ze de staat kunnen schaden. En dat doen ze uiteraard in opdracht van het Westen en met westers geld. De voorhoede wordt gevolgd door de liberalen. Zo eenvoudig is het patroon op basis waarvan krantenredacties nu hun beleid voeren. Dat voel ik aan mijn water.''

,,Onontkoombaar is de vraag hoe de 'nieuwe, oude idee' in de praktijk moet worden gebracht. Wat dat betreft zijn er geen verrassingen. Een dergelijk nationaal idee wordt uitgevoerd met een keur aan bekende tactische hulpmiddelen: de 'geluiddemper' is er slechts een van. Een andere, belangrijkere, is de schaamteloze leugen. De hele wereld wist dat op de markt van Grozni een Russische raket was ontploft, behalve onze premier. En dat is slechts één voorbeeld.''

,,Ik ben bang dat we de machthebbers hier steeds minder op aan kunnen spreken. Er zijn al mensen die bang zijn voor een nieuwe 'Goelag' (Sovjet-concentratiekampen). Dat ben ik niet, maar ik ben ervan overtuigd dat we er ook niet op vooruit zullen gaan. Kijk naar onze premier: een product van de veiligheidsdiensten. Hij is anders dan het gemiddelde 'KGB-ertje', het type dat veel Russen nog doet sidderen. Hij is slimmer, verstandiger en zakelijker. Maar volgens mij grenzeloos cynisch.''

,,Ik denk dat deze capabele jongeman heel goed weet hoe hij zonder de Goelag dezelfde resultaten kan bereiken. Dankzij ons bloedig en smerig verleden werken de nieuwe 'humanere' methodes heel goed.''

want ik ruik lekker