'Overwinnaarsrecht zegeviert'

,,Ik ben geen crimineel, ik ben slachtoffer van politieke vervolging.'' Met deze woorden stapte de laatste partij- en staatschef van de DDR, Egon Krenz, gisteren bij zijn woning in een taxi die hem naar een gevangenis in het westen van Berlijn zou brengen.

Tientallen sympathisanten wachtten hem op bij het moderne complex Hakenfelde in de wijk Spandau waar Krenz zijn straf van zesenhalf jaar cel moet uitzitten. Ze applaudisseerden en wensten hem sterkte: ,,Alles gute, Egon!''. Krenz moest zich ook door een haag van journalisten en cameramensen worstelen.

Het Constitutionele Hof in Karlsruhe wees eerder deze week een laatste beroep af. Krenz had aangevoerd dat zijn veroordeling onterecht is en dat er in het vonnis zoveel vragen en onduidelijkheden zijn dat uitstel van de straf op z'n plaats is. Hij spant nog een procedure aan bij het Europese hof voor de rechten van de mens in Straatsburg, maar die stap heeft geen opschortende werking.

De opvolger van Erich Honecker werd in november vorig jaar, een dag voordat Duitsland herdacht dat tien jaar eerder de Berlijnse Muur was gevallen, in hoger beroep tot zesenhalf jaar cel veroordeeld. Volgens het gerechtshof is hij in vier concrete gevallen verantwoordelijk voor de dood van DDR-burgers die naar het Westen wilden vluchten.

De 62-jarige Krenz noemt het vonnis een voorbeeld van 'overwinnaarsrecht'. Hij heeft naar eigen zeggen geen enkele DDR-wet overtreden. Sterker: hij beroept zich erop dat door zijn toedoen de plotselinge opening van de Muur geen bloedbad heeft veroorzaakt. Krenz had de grenstroepen opdracht gegeven niet op de burgers te schieten.

De laatste communistische DDR-leider vindt dat de ware schuldigen destijds in het Kremlin in Moskou zaten. Die waren verantwoordelijk voor de strikte deling van Europa en van Duitsland en voor het instellen van zwaarbewaakte grenzen. ,,De Koude Oorlog kan niet eenzijdig op de schouders van één man afgewenteld worden'', heeft hij steeds gezegd.

Krenz krijgt te maken met een mild regime in een half-open gevangenis, zonder zware tralies en opvallende bewaking. De plek waar hij zijn straf moet ondergaan mag zelfs geen cel heten. Het is een 'ruimte', die de veroordeelde overigens moet delen met vier lotgenoten. Het complex is overvol. Overdag mag Krenz zich vrij bewegen. Het is zelfs mogelijk dat hij op termijn een baantje buiten de gevangenis krijgt. Hij moet zich dan alleen voor de nacht melden.

Net als in Nederland is het in Duitsland gebruikelijk dat een veroordeelde tweederde van zijn straf uitzit. Krenz komt al met al waarschijnlijk in de lente van 2004 vrij. Op gratie, waarom enkele aanhangers hebben gevraagd, hoeft hij niet te rekenen. Burgemeester Diepgen van Berlijn heeft deze week de gratieverzoeken naast zich neergelegd.

In de gevangenis Hakenfelde heeft Krenz gezelschap van Günter Schabowski, de woordvoerder van het DDR-regime die op de avond van 9 november 1989 aankondigde dat de grenzen open zouden gaan. De twee kunnen elkaar trouwens niet luchten of zien. Schabowski, tot drie jaar veroordeeld en een maand geleden met zijn straf begonnen, kan op meer sympathie bij de Duitsers rekenen dan Krenz. Want anders dan zijn voormalige chef heeft hij wél schuld bekend.