Modernisering van ontslagrecht

De voorwaarden om het starre Nederlandse ontslagrecht te moderniseren zijn nog nooit zo gunstig geweest. De economie floreert en de kans dat ontslag tot langdurige werkloosheid leidt is klein. Het massieve 'nee' van de vakbeweging deze week op de poging van de commissie-Rood om het ontslagrecht aan te passen is daarom tamelijk onbegrijpelijk. Uiteraard verdient een werknemer bescherming, maar bescherming kan ook verworden tot betutteling.

Zo wil Rood terecht af van de rol van de directeur van het arbeidsbureau in een ontslagprocedure. Er is weliswaar geen bewijs dat die directeuren naar willekeur beslissingen nemen, maar doordat zijn rol zich aan de openbaarheid onttrekt is zijn oordeel niet controleerbaar. Daar komt bij dat de directeur geen bevoegdheid heeft de werkgever een schadevergoeding of een andere financiële tegemoetkoming voor de ontslagen werknemer op te leggen.

Het moet de vakbeweging daarom toch aanspreken dat Rood het zwaartepunt bij de rechter wil leggen. Omdat die bij onenigheid over een ontslag die bevoegdheid wel heeft, kan hij flexibeler optreden. Bovendien kan de rechter, als het aan Rood ligt, bij het vormen van zijn oordeel terugvallen op een heel wat transparantere procedure, waarin anders dan de reacties van FNV en CNV doen vermoeden, juist uitgebreid aandacht aan de positie van de werknemer wordt besteed.

Zo zal de werkgever verplicht worden een openbare hoorzitting te houden over een voorgenomen ontslag. Zo'n openbare zitting vermindert de kans op willekeur van de zijde van de bazen aanzienlijk.

Welbeschouwd is de zware rol die nu toevalt aan de directeur van het arbeidsbureau het resultaat van een kijk op de sociale werkelijkheid van de jaren vijftig. In die tijd ging men uit van fundamenteel ongelijke machtsverhoudingen tussen de werkgever en zijn werknemers. Een moderne werknemer is echter mondiger dan ooit. Als dat een juiste constatering is, dan is er geen echt bezwaar om de flexibiliteit, die de moderne arbeidsmarkt vraagt, te bevorderen. Een werkgever die niet bang hoeft te zijn dat het vrijwel onmogelijk is een werknemer te ontslaan, is bovendien ook eerder bereid mensen aan te nemen, die weleens zijn ontslagen. Ook daar kan winst in zitten.