'Alles voorspellen? Daar is geen beginnen aan'

,,Hoe lang het bewegen van de continenten nog doorgaat, hangt af van de evolutie die de hele planeet doormaakt', zegt seismologe Hanneke Paulssen van de Universiteit Utrecht. ,,De energie ervoor komt uit het centrum van de aarde. Hij komt vrij bij het stollen van de ijzerkern van de aarde, en door radio-actief verval. Als de aardkern een keer helemaal uit vast ijzer bestaat, stopt het bewegen misschien wel.'

Dat hoeft geen goed nieuws te zijn voor de bewoners van de aarde, want het opkomen en weer in de diepte verzinken van die platen heeft een grote invloed op de chemie van de atmosfeer. Mogelijk is een planeet zonder die platentektoniek niet zo bewoonbaar als de aarde vandaag omdat de atmosfeer, net als die van Mars vandaag de dag, bij gebrek aan CO2 geen warmte meer vasthoudt.

Maar wie dan leeft, wie dan zorgt. Kunnen we eind volgende eeuw nu eindelijk eens voorspellen waar en wanneer aardbevingen gaan plaatsvinden?

,,Niet altijd, zeker niet elke aardbeving. Misschien wel de San Andreasbreuk in Californi'. Dat is een van de eenvoudigste breuken die er zijn: de platen schuiven er langs en niet onder elkaar. Hij zit dicht aan de oppervlakte en hij is goed in kaart gebracht. Daarvan zou je kunnen voorspellen welke segmenten op breken staan. Ook al omdat die hele omgeving vol staat met instrumenten die van alles meten: spanningen in de bodem, hoeveel radongas er naar boven komt, de grondwaterstand. Maar kijk eens naar al die verspreide bevingen achter de Himalaya -daar is geen beginnen aan.'

Datzelfde geldt ook voor de enige actieve breuk die Nederland rijk is: de Peelrandbreuk, die Limburg in 1992 door elkaar rammelde. Paulssen: ,,Voor een ondiepe aardbeving was die nog behoorlijk diep: zeventien kilometer. Hoe wil je zo diep boren om metingen te doen?'

Sommige seismologen denken dat ze de San Andreasbreuk kunnen smeren door water in het breukvlak te brengen. Misschien dat ooit Gemeentewerken van San Francisco op zijn tijd een preventief aardbevinkje pleegt, zoals de Zwitsers dat doen met lawinese Paulssen: ,,Dat is geen megalomaan idee, dat zou best eens kunnen lukken. Maar dat maken wij niet meer mee.'