Het aantal stille tochten neemt toe, maar de ene is de andere niet

De tv-beelden van duizenden witte bloemen in glinsterend cellofaan en witte t-shirts met de opdruk Is er ook zinvol geweld? zullen velen nog op het netvlies staan. Ze zijn het beeldmerk geworden van de stille tocht die (morgen) een jaar geleden in Gorcum werd gehouden voor de slachtoffers van de schietpartij bij muziekcafé Bacchus. Er liepen 25000 mensen mee en overal in het land luidden kerkklokken.

Van de stille tochten tegen redeloos geweld trok die in Gorcum tot nu toe de meeste deelnemers. Meteen na de mars ontstonden discussies over de zin en het effect van zo'n tocht. En hoe moest je in vredesnaam het volgende slachtoffer van straatgeweld herdenken. Weer een stille tocht? Daar zou toch haast niemand meer op afkomen.

De cynici hebben geen gelijk gekregen. Exact een jaar na de dood van Froukje Schuitmaker (17) en Marianne Roza (18) worden opnieuw duizenden mensen verwacht op een stille herdenkingstocht voor Daniel van Cotthem (17) uit Vlaardingen. Hij overleed aan hersenletsel, veroorzaakt door een klap op z'n hoofd van een stelletje ruziezoekers. Daniel was net als Froukje en Marianne jong en onschuldig en bevond zich op het verkeerde moment op de verkeerde plaats. Maandagavond kwamen er al spontaan 3000 mensen op de been in Vlaardingen om te protesteren tegen straatgeweld. Vanavond verwacht de gemeente er nog eens minstens 10000.

Het afgelopen decennium zijn er tientallen protestmarsen gehouden tegen tal van vormen van redeloos geweld in de samenleving. De stille tochten voor Meindert Tjoelker, Joes Kloppenburg, Erik Jan den Haan en Marianna Vaatstra behoren tot de bekendste, ook al omdat ze van redelijk recente datum zijn. Ook vielen deze slachtoffers allen in de categorie jong en onschuldig. Maar niet altijd geldt dat criterium, want wie herinnert zich nog de mars voor de 15-jarige Hamito Quamar, die in 1992 op een basketbalveldje in Hilversum door een buurtbewoner werd neergeschoten uit woede over geluidsoverlast? Ook de stille tocht voor een 47-jarige vader en zijn 10-jarige zoon, in 1996 door een auto-ongeluk op een onveilige onbewaakte spoorwegovergang (ook een vorm van zinloos geweld, vonden dorpsgenoten) omgekomen, zal buiten Adorp weinigen iets zeggen. In Adorp praten ze er nog over: er liepen 350 inwoners mee.

Ook het 'kattenvrouwtje', de 80-jarige mevrouw Smith uit de Bijlmer, die werd omgebracht tijdens het voeren van zwerfkatten, kreeg een stille tocht. De kinderen die werden gedood door hun ouders, werden in 1997 herdacht met een tocht naar het Malieveld. Lang niet altijd zijn degenen die worden herdacht, slachtoffers van redeloos geweld in Nederland. Het fenomeen stille tocht 'functioneerde' ook bij het herdenken van een vermoorde Nigeriaanse milieu-activist en van geweld op de Molukken.

Ook dieren hebben recht op een stille tocht, vond de eigenaar van hond Boris uit Drachten, vorige zomer doodgeschoten door de politie omdat het dier eenden achtervolgde. Die devaluatie schoot menigeen in het verkeerde keelgat, zoals de organisaties van de stille tochten voor Tjoelker, Vaatstra en de 7-jarige Naomi Chanel uit Assen. De 200 mensen die meeliepen voor Boris, deden dat uiteindelijk niet in een stille tocht maar in een protestmars tegen de schending van de rechten van het dier.