Mens en krekel zijn gehecht aan junk-DNA

Als een organisme veel DNA bezit, betekent dit geenszins dat hij succesvoller of hoger ontwikkeld is dan een organisme met minder DNA. Voor deze genetische paradox hebben Amerikaanse en Britse biologen een verklaring gevonden, melden ze in Science van 11 februari.

De eencellige amoebe spant de kroon met de grootte van zijn DNA, ofwel zijn genoom. Het erfelijk materiaal van het minuscule beestje bestaat uit maar liefst 200 miljard bouwstenen. Dat is zelfs een walvis waardig, schrijft een commentator in Science. Ter vergelijking: het DNA van het beroemde wormpje C. elegans bevat niet meer dan 100 miljoen bouwstenen.

Het merkwaardige verschil valt te verklaren uit het feit dat niet al het DNA een functie heeft. Er zit een hoop zogeheten afval- of junk-DNA tussen. Genetisch gezien bestaat de amoebe waarschijnlijk voor het overgrote deel uit nonsense. Het wormpje heeft ook veel onzinnig DNA, maar er zitten relatief veel genen tussen: DNA-gedeeltes die het recept voor een eiwit bevatten.

Waarom heeft het ene organisme compact DNA en zit het andere vol met rommel, vroegen Britse en Amerikaanse biologen zich af. Ze hebben het antwoord gevonden door de krekel en de fruitvlieg met elkaar te vergelijken. De eerste heeft een elf keer zo omvangrijk genoom als de laatste, en dat dankt hij volgens de onderzoekers aan zijn bewaarmentaliteit: de krekel heeft grote moeite om DNA weg te gooien.

Uit de studie kwam naar voren dat de fruitvlieg veel achtelozer is. Hij onderhoudt zijn junk-DNA heel slecht. Er blijken 40 keer zo vaak gaten in te vallen als bij de krekel, en de gaten zijn ook nog eens een stuk groter. De krekel koestert zijn junk-DNA daarentegen zorgvuldig.

'Wie wat bewaart, die heeft wat', lijkt het motto van dit muzikale insect. Maar of het daar ook wat mee opschiet, is zeer de vraag. Vooralsnog heeft niemand kunnen bewijzen dat junk-DNA enige functie vervult. Inmiddels breken de onderzoekers zich dan ook het hoofd over de volgende vraag: Waarom is de krekel geïnteresseerd in al die onzin? Vormt de opgebouwde DNA-collectie wellicht de weerslag van onbekende processen in het DNA? Een ding staat volgens de biologen vast: de krekel lijkt enorm op de mens, want ook die lijdt aan genetische verzamelwoede.