Protocol geeft Somalische gelijk

De afwijzing van een Somalische asielzoekster met aids door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft voor veel verontwaardiging gezorgd bij medisch specialisten. Voor hen lijdt het geen twijfel dat de Somalische bij terugkeer ten dode is opgeschreven. Hier krijgt ze momenteel alle noodzakelijke medische bijstand, waardoor haar (normale) leven aanmerkelijk verlengd kan worden.

De IND beroept zich op het advies van de medisch adviseur, een onafhankelijk arts in dienst van Justitie. In de afwijzende beschikking stelt de IND: 'Betrokkene zal dezelfde levensprognose hebben als alle andere hiv-geïnfecteerden in het thuisland'. Die opmerking kan niet afkomstig zijn van de medisch adviseur. Tenminste, wanneer hij zich strikt aan het protocol 'Medische advisering aan de IND en het kantoor landsadvocaat' heeft gehouden.

Hierin staat precies vermeld binnen welke marges hij mag opereren. Zo doet hij altijd onderzoek naar de medische behandelingsmogelijkheden in het land van herkomst. Hij raadpleegt de algemene ambtsberichten van Buitenlandse Zaken, bestaande literatuur, internet, vertrouwensartsen en medisch specialisten in het land van herkomst, en SOS-Air BV. Of betrokkene die behandeling ook daadwerkelijk kan krijgen, is voor de medisch adviseur niet relevant, staat in het protocol.

Nu is behandeling van aids in een land als Somalië niet mogelijk. Volgens werkinstructie 187 van de IND 'kan' in dat geval vanwege een 'permanente medische noodsituatie' een vergunning tot verblijf zonder beperking worden verleend op grond van 'klemmende redenen van humanitaire aard'. Dat geldt ook voor 'terminale patiënten'. Een woordvoerster van Justitie kan niet zeggen hoeveel asielzoekers in het verleden om die reden zo'n 'vtv-hum' hebben gekregen, omdat ook ernstig getraumatiseerden ervoor in aanmerking komen en Justitie geen aparte registratie bijhoudt.

Wel duidelijk is wat Justitie verstaat onder 'medische noodzaak voor behandeling in Nederland'. In het protocol staat dat die noodzaak bestaat, wanneer is vastgesteld a) dat een bepaalde handeling noodzakelijk is om een medische stoornis op te heffen of om verergering te voorkomen, en b) dat niet behandelen zal lijden tot overlijden, invaliditeit of andere schade, en c) dat de benodigde behandeling aan Nederland is gebonden, doordat een vergelijkbare medische behandeling in het land van herkomst niet verkrijgbaar is.

Alle kans dat de Somalische asielzoekster met aids in de bezwaarfase alsnog 'haar recht' haalt. Haar advocate heeft tevens een aanvraag tot (tijdelijk) verblijf op medische gronden ingediend. Het moet vreemd lopen wil justitie daar geen gevolg aan geven.