zijn haar net

De nieuwe media zijn dagelijkse kost, die door mannen en vrouwen echter verschillend wordt genuttigd. In een reeks artikelen schetst communicatiewetenschapper Liesbet van Zoonen wat de nieuwe media doen met de menselijke verhoudingen. Aflevering 9: een bittercookie

De feestdagen betekenden vorig jaar een regelrechte ramp voor on line-winkeliers in Amerika. Ze konden de vraag niet aan, bestellingen kwamen te laat of helemaal niet. Een op de vier kerstshoppers bleek achteraf ontevreden. Niettemin verwacht men dat dit jaar meer mensen hun kerstinkopen via internet zullen doen.

Nederland blijft nogal achter met de on line-inkopen. Dat heeft te maken met angst voor fraude en een verlies van privacy. Als de Amerikaanse situatie maatgevend is, zullen de Nederlandse webwinkels vooral vrouwen moeten overtuigen van de veiligheid van on line winkelen. Zo'n twee derde van de mensen die in de Verenigde Staten meerdere malen per week inloggen om hun boodschappen te doen, zijn vrouwen met hoge inkomens. Zulke supershoppers zijn er in Nederland nog niet. Hier vormen mannen de meerderheid op internet en onder de on line-consumenten. De webwinkels zitten echter hardnekkig achter vrouwen aan.

It's a woman's world, meldde het internet-marketingbureau VODW Making Waves vorig jaar. Het voorzag grote kansen voor de Nederlandse e-commerce als het zich maar op vrouwen zou richten. Vrouwen zijn niet alleen potentieel de meest spenderende doelgroep, ze vormen ook de meest efficiënte bron van consumenteninformatie.

Ga maar na, vrouwen - althans de Amerikaanse - kopen on line niet alleen voor zichzelf, maar ook voor de rest van het gezin. De surfroutes van shoppende vrouwen geven daarmee directe aanwijzingen van hun eigen consumentengedrag en dat van partner en eventuele kinderen. Dergelijke informatie is voor on line-winkels goud waard. Ze hebben immers slechts contact met een computer en weten in principe niet wie erachter zit. Probeer maar eens een winkel in te richten, een fatsoenlijke dienstverlening op te zetten en adverteerders te trekken, als je niet weet wie je klanten zijn.

De e-handel is daarom permanent bezig technieken te ontwikkelen om hun on line-consumenten te volgen en hun voorkeuren in kaart te brengen. Tracking, heet dat in het internet-marketingjargon. De gewone off line-supermarkt doet met hun bonus- en klantenkaarten overigens precies hetzelfde. Maar terwijl we die bonuskaart over de toonbank zien gaan, zijn de on line-volgtechnieken vaak onzichtbaar en vooral onbekend.

De on line-winkel - evenals diverse andere sites - legt de voorkeuren en gegevens van een bezoeker vast in een klein tekstbestandje, de cookie, dat op de eigen harde schijf van die bezoeker geplaatst wordt. Zodra je terugkeert naar die winkel, worden je gegevens opgeroepen en aangevuld. De meeste mensen weten niet dat zoiets gebeurt. Sterker nog: een grote meerderheid van de internetgebruikers weet niet eens wat een cookie is. Meer vrouwen dan mannen weten dat niet, zo blijkt uit recent onderzoek van de Pew Internet and American Life Project. Zouden ze het weten, dan zouden ze er bezwaar tegen maken. Want vrouwen, zo blijkt uit hetzelfde onderzoek, maken zich grotere zorgen over hun on line-privacy dan mannen. En terecht, want op hen wordt de grootste commerciële jacht gemaakt.

Al is een cookie op zichzelf niet zo problematisch, erger wordt het als de cookies van verschillende sites aan elkaar gekoppeld worden, als on line-shops failliet gaan en hun middels cookies opgebouwde persoonsgegevens doorverkopen, of als off line persoonsgegevens zoals woonplaats en adres aan on line-data worden gekoppeld. Dan valt wel erg nauwkeurig na te speuren wie wat doet op het net.

Netscape en Explorer hebben opties om bij cookie-gevaar te waarschuwen en de cookies te verwijderen. Tracking wordt een stuk minder informatief als je meerdere gratis abonnementen hebt om mee te surfen, diverse e-mailadressen en valse namen gebruikt. On line-shoppers zouden zich alle technieken om hun privacy te beschermen eigen moeten maken.