'Overheid moet toezicht houden op film en video'

De Nederlandse Filmkeuring, een overheidsdienst, wordt opgeheven. Daarvoor in de plaats gaat het Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media (Nicam) bepalen wat wel en niet kan in bioscoop, videotheek, op televisie, in computerspelletjes en op internet. Deze zelfregulering door de producenten is een doorn in het oog van de Filmkeuring, die het terugtreden van de overheid onverantwoordelijk noemt.

,,De overheid is verplicht de rechten van het kind te waarborgen. Door de audiovisuele media zelfregulering toe te staan, geeft zij die plicht uit handen'', meent voorzitter Egbert Vleeming van de Filmkeuring. Vorige week probeerde hij in een ronde-tafelgesprek Tweede-Kamerleden nog op andere gedachten te brengen. Zijn missie is echter tot mislukken gedoemd, ondanks het feit dat de Filmkeuring een belangrijke rol speelt in de beoordeling (classificatie) van film, video en tv. En de Ster er zelfs zijn spotjes laat keuren.

Dat zijn instituut wordt opgeheven (inmiddels is de procedure gestart die leidt tot intrekking van de Wet op de Filmkeuring) is niet van invloed op zijn kritiek, zegt Vleeming. Hij heeft zelfs volop vertrouwen in de mensen die bij het Nicam zijn betrokken en ook in de huidige overheid. ,,Maar wie zitten er over tien jaar? En wat gebeurt er met onze kennis? Zeker als je op een nieuw systeem overstapt, vind ik dat de overheid toezicht moet houden. Dan moet je een alternatief hebben. De overheid moet garant staan voor een gezonde samenleving en de politiek neemt een houding aan van 'laat maar gaan'. Producenten hebben andere belangen. Die denken niet aan rechten van kinderen. De overheid zegt vertrouwen te hebben in de branche. Maar iedereen heeft een stok achter de deur nodig. Waarom staan er anders flitspalen langs de rijkswegen?''

Nicam-directeur Wim Bekkers bestrijdt de opvatting van Vleeming dat de overheid geen verantwoordelijkheid meer neemt. ,,Die houdt wel degelijk een stok achter de deur. Het Commissariaat voor de Media blijft namelijk een oogje in het zeil houden. Bovendien evalueren de ministeries van justitie, OCW en volksgezondheid over twee jaar ons werk. Blijkt de zelfregulering dan niet goed te hebben gewerkt, dan zal de overheid de touwtjes weer in handen nemen.''

Het Nicam ontwikkelt een classificatiesysteem voor alle audiovisuele producten op de Nederlandse markt (film, video, tv en internet). Met de onafhankelijkheid zit het wel goed, volgens voorzitter Bekkers. De branche wordt door onafhankelijke commissies getoetst of zij de door henzelf gemaakte afspraken nakomt. Klachten worden behandeld door een commissie die geen binding heeft met het Nicam. Dat geldt ook voor de commissie van beroep. Daarnaast wordt er een adviesraad ingesteld met vertegenwoordigers van de Raad van Kerken, de stichting Jeugdwerk, de Consumentenbond en Cinekid. ,,Bovendien roepen de media zelf veel publiciteit over zich af. Het Nicam opereert in een glazen huis met veel kritische waarnemers. Dat biedt voldoende waarborg voor zorgvuldigheid. En als wij na twee jaar slagen zal de overheid ons toch goed blijven volgen'', aldus Bekkers.

De Filmkeuring, die sinds 1977 functioneert, is bang dat veel van haar ervaring en kennis verloren gaat. Als het aan Bekkers ligt gebeurt dat niet. ,,Die expertise kunnen we juist uitstekend gebruiken. Vertegenwoordigers van de Filmkeuring kunnen wat mij betreft zitting nemen in de beroeps- of adviescommissie'', zegt de Nicam-voorzitter.

Vleeming beschouwt de Filmkeuring als een sterfhuis en daarin is het niet prettig toeven. Hij heeft het idee dat zijn instituut niet altijd meer even serieus wordt genomen in Den Haag. Bekkers heeft begrip voor die teleurstelling: ,,Als je wordt opgeheven ten faveure van een ander instituut, doet dat pijn. Zeker als je zelf altijd goed werk hebt geleverd.''

Bekkers heeft er alle vertrouwen in dat 'zijn' Nicam de bezorgdheid van Vleeming zal wegnemen. Het classificatiesysteem zal verder strekken dan 'geschikt voor de leeftijd vanaf...', zoals de Filmkeuring gewend was te doen. ,,Ouders willen weten wat er schuil gaat achter een classificatie. Of er seks of geweld in voorkomt. Die informatie gaat de branche nu zelf geven'', aldus Bekkers. Hij verwacht dat de jeugd daardoor zelfs beter dan voorheen wordt beschermd tegen beelden die hen negatief kunnen beïnvloeden.