Stelling: Ons aller privacy moet ondergeschikt zijn aan de bestrijding van de criminaliteit

Trouw houdt deze weken, in samenwerking met internetprovider De Digitale Stad, een debatwedstrijd op internet. Elke twee weken staat een andere stelling centraal. De afgelopen tijd discussieerden deelnemers erover of hun privacy ondergeschikt gemaakt moet worden aan het opsporen van misdadigers. Een bekort verslag van de discussie van twee van de debatdeelnemers gaat hierbij. Vandaag wordt een nieuwe stelling gelanceerd: ,,Iedereen moet gratis toegang hebben tot...' Meer informatie is te vinden op de website van Trouw: www.trouw.nl

Wat is belangrijker: privacy of veiligheid? 'Dat hangt ervan af', zullen de meeste mensen zeggen. Gaat het om een camera die voetbalgeweld in een stadion registreert, of een camera op een openbaar toilet die diefstal van wc-papier moet voorkomen? Een debat over abstracte begrippen als privacy en veiligheid verzandt al snel, omdat iedereen een ander idee heeft van wat privacy en veiligheid precies zijn. Om een abstract woordenspel te voorkomen is het beter om de discussie in te perken tot een actueel en concreet punt: het plaatsen van camera's in uitgaansgebieden en het openbaar vervoer.

Het is maar zeer de vraag of met dergelijke camera's de privacy van mensen wordt aangetast. Immers, de videobanden worden niet gebruikt om te achterhalen of mensen wel netjes met hun wettelijke partner aan het stappen zijn, maar louter en alleen om crimineel gedrag te voorkomen en op te sporen. Het doel is niet het aantasten of controleren van de 'persoonlijke levenssfeer', maar het vergroten van de veiligheid. En wie heeft daar geen belang bij?

Als in de Amsterdamse Voetboogsteeg camera's hadden gehangen, had Joes Kloppenburg nu nog geleefd. Wie niets te verbergen heeft, heeft van camera's niets te vrezen. Niet voor niets zoeken daklozen in Hoog Catharijne hun slaapplaats het liefst in de buurt van een camera; ongestoord slapen is belangrijker dan onbekeken slapen. En zelfs als we zouden concluderen dat met het plaatsen van camera's de privacy van mensen wordt aangetast, dan nog is het de vraag of dat een probleem is. Voor het overgrote deel van de mensen die gefilmd worden in ieder geval niet: de uitgaanscentra die onder toezicht van camera's staan trekken niet ineens veel minder bezoekers.

Integendeel, doordat de criminaliteit in dergelijke gebieden vermindert, voelen mensen zich veiliger en gaan ze vaker en met meer plezier uit. Precies zoals ook de voetbalstadions weer veilig werden voor gezinnen nadat camera's werden geplaatst. Als ik met mijn kleine zoontje naar Ajax ga, heb ik er geen enkel bezwaar tegen als iemand daar met een camera getuige van is. Liever gezien worden door een camera dan een pak slaag van dronken lomperikken die hun botte agressie ongestoord de vrije loop kunnen laten. Uitgaanspubliek, bezoekers van stadions en gebruikers van het openbaar vervoer blijken niet of nauwelijks bezwaar te hebben tegen het gebruik van camera's. Logisch ook, want zij worden op geen enkele manier geschaad.

Ook op andere gebieden blijkt dat Nederlanders veel minder belang hechten aan privacy dan wel eens wordt gesuggereerd: massaal en met groot enthousiasme zijn pinpas, creditcard, bonuskaart, airmileskaart en gratis internet omarmd, terwijl met al deze middelen toch op vrij eenvoudige wijze iemands handel en wandel tot in details kan worden nagegaan. Nederlanders zijn pragmatisch: zolang ze af en toe met airmiles gratis naar de Efteling kunnen, en zo lang er geen misbruik van de informatie wordt gemaakt, heeft vrijwel niemand moeite met het bekend maken van persoonlijke gegevens. En wie daar wel bezwaar tegen heeft, kan gewoon contant blijven betalen, geen airmiles nemen en zijn bonuskaart niet invullen.

Maar de tegenstanders van criminaliteitsremmende maatregelen zullen niet overtuigd zijn. Volgens hen is er sprake van een sluipend proces van 'verbigbrotherisering' en wordt de oorzaak van de toenemende criminaliteit niet weggenomen. Dat laatste is waar: camera's doen iets aan de symptomen, niet aan de oorzaken van criminaliteit. Dat zou natuurlijk het mooist zijn: een wereld zonder criminaliteit. Maar die wereld is ver weg, want criminaliteit wordt door een groot aantal complexe factoren veroorzaakt: drankmisbruik, groepsgedrag, psychiatrische stoornissen, armoede, culturele uitsluiting, gebrek aan normen en waarden en verveling. Om maar eens wat te noemen. En uiteraard moeten we niet alleen camera's ophangen, maar tegelijkertijd ook blijven vechten tegen al deze oorzaken van crimineel gedrag.

Maar totdat we die ideale wereld bereikt hebben, die wereld waarin iedereen gelukkig en tevreden is, waarin geen sprake meer is van drankmisbruik, armoede, verveling en machogedrag, waarin alle culturen gelijk zijn en waarin niemand het bezit van een naaste begeert, tot die tijd zijn camera's een antwoord. Niet het mooiste antwoord, maar andere antwoorden zijn te ver weg om op te kunnen wachten. En Big Brother dan? Komen we niet terecht in een wereld waarin steeds meer onderdelen van ons persoonlijk leven bekeken en gecontroleerd worden? Ik ben daar niet zo bang voor. Wie zichzelf of zijn kind bedreigd ziet door een dronken bullebak is maar wat blij met een grote broer die waakt en beschermt.