Poetin heeft de macht, maar wat wil hij ermee?

Vladimir Poetin lijkt machtiger dan ooit. De uitvoerende macht kreeg hij op 31 december in de schoot geworpen van Boris Jeltsin en deze week pleegde hij een ware coup om de wetgevende macht in zijn greep te krijgen. Maar die actie deed tegelijkertijd de twijfel rijzen over het politieke instinct van de waarnemend president.

Dinsdag, tijdens de eerste vergadering van het nieuwe Russische parlement, zei Poetin niet van plan te zijn een dictatuur te vestigen: ,,Het is de droom van degenen die dit beweren.'' Hij beloofde de Doema niet te zullen verdelen in voor- en tegenstanders van zijn persoon.

Poetin deed echter precies het tegenovergestelde. Omwille van de macht werd een derde van de parlementariërs zonder scrupules buitenspel gezet: hij sloot een congsi met de communisten over het voorzitterschap van de Doema en de parlementaire commissies. De Kremlinpartij 'Eenheid' en de communisten bleken samen ieder besluit te kunnen doordrukken, wat de kleinere, meer democratisch gezinde fracties, overbodig maakt. Die verlieten dan ook woedend de zaal.

Het lijkt echter een pyrrus-overwinning van Poetin. Dinsdagochtend nog ontvouwde hij fragmenten van een liberaal programma. De waarnemend president wil eindelijk het eigendom van grond bij wet regelen en alternatieve dienstplicht mogelijk maken. Dat zijn zaken die zijn communistische bondgenoten koude rillingen bezorgen.

,,We zullen kijken hoe de communisten stemmen over grondeigendom'', reageerde ex-premier Sergej Kirijenko sarcastisch. De liberale Kirijenko was tot voor kort een fanatieke Poetin-fan. 'Kirijenko in de Doema, Poetin president', luidde de slogan van de ex-premier bij de parlementsverkiezingen van half december. De leus kan hij nu niet meer over zijn lippen krijgen.

De vraag is of Poetin deze reactie had voorzien. Het schijnt van niet, zo werd woendag beweerd. Als dat waar is, heeft Poetin zich een onervaren politicus getoond die niet voorzichtig kan operen. Als Poetin de reactie wel had voorzien, is hij een cynicus van het zuiverste water. In dat geval hecht hij meer aan een Doema-meerderheid en aan naakte macht, dan aan zijn veronderstelde liberale programma.

Poetin vertoont inderdaad wat dictatoriale neigingen. Zo neemt hij de media steeds steviger in de greep. Vrije nieuwsgaring in Tsjetsjenië is bijvoorbeeld onmogelijk. Russische journalisten die zijn geaccrediteerd bij het militaire hoofdkwartier in de Kaukasus lopen het risico weggestuurd te worden, als ze al te letterlijk melden wat ze zien.

Er zijn bovendien nog wat minder in het oog lopende maatregelen. De waarnemend president heeft een nieuwe super-veiligheidsdienst opgericht, die zich met corruptiebestrijding moet bezighouden. Wat precies de bevoegheden van deze dienst zijn, is onduidelijk. Zeker is dat het nieuwe orgaan zich ook met de media mag bemoeien. Ook hebben de veiligheidsdiensten opdracht gekregen om het internet in de gaten te houden. E-mail mag worden onderschept en federale hackers hebben de bevoegdheid gekregen onwelgevallige websites binnen te dringen en te saboteren.

Wat voor beleid Poetin wil gaan voeren met deze macht, lijkt hij echter niet goed te weten. Op economisch vlak schenkt hij in elk geval geen klare wijn. Vorige week kondigde hij aan het valutabezit van olie-exporteurs aan banden te gaan leggen. Dinsdag liet hij doorschemeren, waarschijnlijk van de maatregel af te zien. Van hetzelfde laken een pak met de Russische generaals. Twee haviken, die de scepter in Tsjetsjenië zwaaien, werden onlangs weggepromoveerd. Twee dagen later waren ze weer in functie.

Het komt allemaal niet sterk over. Voor Poetin is het te hopen, dat de kiezer voor de presidentsverkiezingen van 26 maart niet gaat twijfelen aan zijn capaciteiten. Maar gezien Poetins grote 'belangstelling' voor de media, zal dat haast wel niet.