Opnieuw hetzelfde huis kopen

Alle kopers die in december hoorden dat hun huis in 'Oosterheem' plotsklaps niet doorgaat, kunnen - optimistisch geschat - hetzelfde pand dit najaar wederom kopen. Maar of zij ook compensatie voor de gestegen hypotheekrente krijgen? ,,Pas als we opnieuw tekenen, weten we hoeveel we er bij inschieten'', verzucht R. Buzing namens de kopersvereniging.

Ook tijdens de tweede raadsvergadering over de 'kwestie-Oosterheem' deed het Zoetermeerse college van b. en w. er alles aan om de gemoederen te sussen. Nadat de rechter op 16 december gebood de bouwers van Oosterheem te stoppen, trok het college ,,alle registers open'' om voor de gedupeerde kopers en huurders een oplossing te vinden. Voor de bouwers betekent het verbod dat zij al gesloten concept-koopcontracten eenzijdig mogen ontbinden, met als gevolg dat de kopers ineens geen huis meer hebben. Ruim twintig mensen hebben hun oude huis al verkocht, een paar honderd anderen bestelden reeds al een keuken en sanitair.

Vrijdag hoorden de kopers dat zij hun 'eigen huis' als eerste voor dezelfde prijs mogen kopen op het moment dat de bouw weer start, maar daarmee is de gemeente er nog niet. Het college mikt erop, dat het heien na de zomer weer begint, maar dit lukt alleen als nieuwe bezwaarschriften uitblijven. ,,Dezelfde mensen die al dwarslagen, kunnen de planning opnieuw maandenlang traineren'', veronderstelt Buzing.

De belofte dat de verkoopprijs niet stijgt, geldt bovendien alleen ,,indien de bouw in 2000 wordt gestart''. Dat is nou net de vraag, al is het alleen maar omdat de rechtbank zich dan ,,versneld'' opnieuw over de 'kwestie-Oosterheem' moet buigen. Oorspronkelijk staat deze zitting pas voor december op de rol, maar het college kwam gisteren met een brief met het verzoek dit naar juni te vervroegen. ,,Ik heb geen idee of de rechter zoiets honoreert'', zegt Buzing, ,,pas als de definitieve uitspraak er ligt, komt aan onze onzekerheid een eind.''

Voor Zoetermeer begon de ellende tijdens de behandeling van een zaak die enkele burgers tegen de nieuwe wijk hadden aangespannen. Inhoudelijk kregen zij geen gelijk, maar de rechters ontdekten wel een fout in de procedure. Volgens de rechter had de gemeente géén voorlopige bouwvergunning mogen afgeven zonder dat de verplichte milieu-effectrapportage (Mer) er lag. Het college bestrijdt dit nog steeds: zij beroept zich op eerdere rechtszaken waaruit blijkt dat een gemeente op zo'n Mer vooruit mag lopen.

Toch moest de gemeente nu bekennen dat Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland in de zomer van 1999 voor de risico's van het bouwen zónder 'Mer-papiertje' heeft gewaarschuwd. De provincie uitte deze twijfels zelfs in een brief, maar verleende de gemeente wel toestemming om met Oosterheem te beginnen. Wij hebben geen bezwaar als jullie gaan bouwen, hield de provincie b. en w. voor, maar het is wél jullie eigen verantwoordelijkheid.

De provincie toonde zich gevoelig voor het Zoetermeerse argument dat de bouw van Oosterheem een 'groot maatschappelijk belang' dient. De bouw is zelfs urgent, zeggen b. en w., want er ligt een afspraak met het rijk dat er vóór 2005 zesduizend huizen moeten staan. De gemeente zelf geeft slechts één fout in de procedure toe: toen zij in september 1996 een voorlopige vergunning voor het bouwrijp maken van de grond verleende, had zij moeten weten dat ook daarvoor een milieu-effectrapportage is verplicht. ,,Maar dat is vierenhalf jaar geleden'', zegt woordvoerder Stenhuijs, ,,ook de provincie en de inspecteur van de ruimtelijke ordening hebben dat niet gezien.''

En zelfs al had de gemeente dit geweten, zo blijkt tussen de regels in de raadsstukken door, zou zij toch dezelfde voorlopige vergunningen hebben willen geven. Zeg nou zelf: zo'n wijk waarvoor zich binnen enkele weken duizenden kopers inschrijven, kan toch geen uitstel velen? ,,Sommigen kochten al elders een huis'', weet Buzing, ,,begrijpelijk, want banken verstrekken minder makkelijk hypotheken, dus vooral voor de starters is dit moeilijk.''