Kroatische kiezers nemen afscheid van 'Tudjman'

De Kroaten hebben gekozen voor verandering. Na bijna tien jaar onafgebroken aan de macht te zijn geweest is de rechts-nationalistische HDZ de grote verliezer van de parlementsverkiezingen van maandag.

In de hoofdkwartieren van de sociaal-democratische DSP en de liberale HSLS, het belangrijkste oppositieverbond, heerste gisteren een uitgelaten stemming. ,,De bevolking heeft gesproken'', zei SDP-leider Ivica Racan, die gezien wordt als de toekomstige premier. ,,Wij hebben een duidelijke opdracht gekregen en ik zal de regering leiden.'' Volgens zijn HSLS-collega Drazen Budisa heeft de HDZ alle aanspraak op de macht verloren.

Volgens voorlopige uitslagen -de definitieve uitslag wordt pas vrijdag verwacht- krijgen HSLS en SDP samen 71 zetels in het Lagerhuis van de Sabor, het Kroatische parlement, de HDZ 40, en een tweede coalitie van vier partijen 24.

Het aantal parlementszetels staat niet vast, maar hangt af van de opkomst van de Kroaten in het buitenland, met name Bosnië. Het zullen er rond de 150 worden. De opkomst onder de 4,2 miljoen stemgerechtigde Kroaten was met 78 procent een stuk hoger dan bij de parlementsverkiezingen in 1995.

De minister van buitenlandse zaken en vice-president van HDZ, Mate Granic, erkende op de Kroatische televisie de nederlaag van zijn partij. ,,De verkiezingsuitslagen maken duidelijk dat wij hebben verloren. De resultaten liggen aanzienlijk lager dan we hadden verwacht. Maar ik zweer dat wij een serieuze en sterke oppositie zullen voeren'', aldus Granic.

Een andere vooraanstaande HDZ-politicus Ivic Pasalic had meer moeite met de nederlaag: ,,We hebben deze verkiezingen verloren, maar de volgende winnen we.'' Hij doelde daarmee op de verkiezingen van 24 januari, als de Kroaten een opvolger kiezen voor de december 1999 overleden president Franjo Tudjman.

De oppositie is er echter vast van overtuigd ook dan als overwinnaar uit de bus te komen. Budisa, kandidaat namens de oppositie, zei op een zege te rekenen 'en wel in de eerste ronde'. Wie er kandidaat staat namens de HDZ is nog niet duidelijk. Binnen de partijen vechten drie kandidaten om de nominatie: Granic, die als gematigd bekend staat, de nationalistische fractieleider Vladimir Seks en de extreme Pasalic, die persoonlijk adviseur van Tudjman was. Deze week moet de partij een beslissing nemen.