Rokers met longkanker: 'eigen schuld'

Rokers die longkanker krijgen hebben dat geheel aan zichzelf te wijten, vinden zes van de tien Nederlanders. Een grote meerderheid (85 procent) is het daarom niet eens met de dertig zieke ex-rokers die de tabaksindustrie aangesprakelijk hebben gesteld voor de gezondheidsschade door roken.

Dit blijkt uit een opinieonderzoek door het Nipo naar opvattingen over het roken, waaraan het NCRV-programma Rondom Tien vanavond aandacht besteedt. Een representatieve groep van 750 mensen is ondervraagd: 213 rokers en 537 niet-rokers.

Nederlanders veroordelen de claim tegen de overheid: 83 procent vindt die onterecht. Rokers verwijten de staat in de afgelopen jaren onvoldoende te hebben gedaan om burgers te waarschuwen voor de risico's van roken.

In een interview met Trouw erkende minister Borst vorige maand dat het overheidsbeleid tegen roken in de jaren vijftig, zestig en zeventig niet uitblonk in krachtdadigheid. De peiling is gehouden na dit interview.

Uit het opinie-onderzoek blijkt dat drie van de vier Nederlanders vinden dat de overheid behoort te waarschuwen voor de risico's van roken. Ook de tabaksindustrie heeft daarin een taak, maar volgens ruim de helft van de ondervraagden schiet de industrie op dit gebied tekort.

Van de Nederlanders vindt 44 procent dat de overheid niet-rokers onvoldoende beschermt tegen rokers. Al in 1975 adviseerde de Gezondheidsraad een groot aantal maatregelen, maar de meeste werden nooit of pas na 1990 uitgevoerd.

Minister Borst overweegt een claim tegen de industrie om de bedrijfstak te dwingen mee te betalen aan de kosten voor gezondheidszorg aan rokers. Daarnaast wil ze met minister Zalm (financiën) praten over een nieuwe accijnsverhoging op tabak om het tabaksontmoedigingsbeleid te financieren. Een kleine 60 procent van alle ondervraagden vindt dat een goed idee, al zitten de voorstemmers vooral onder de niet-rokers. Bij de rokers wijst 63 procent dit plan af.

Van één op de drie ondervraagden mag een pakje sigaretten (6,95 gulden nu) en een pakje shag (6,85 gulden) 20 gulden of zelfs meer gaan kosten. Maar de wens tot prijsverhogingen leeft vooral onder de niet-rokers. Van de rokers vindt zeventig procent dat rookwaar óf goedkoper moet worden, éf op het huidige prijsniveau moet blijven.

Minister Borst wil in de Tabakswet een bepaling opnemen dat tabaksartikelen voortaan alleen worden verkocht aan personen van 18 jaar en ouder. De grens ligt nu bij 16 jaar. De detailhandel voert al geruime tijd een heftige lobby voor handhaving van de lage grens. Maar van de ondervraagden is 76 procent het eens met de nieuwe leeftijdsgrens.