Een warme deken met onduidelijke gevolgen

Zonder atmosfeer zou het op aarde een kille boel zijn. Dat het hier gemiddeld een graad of vijftien is, en geen achttien graden onder nul, danken we aan het broeikaseffect; gassen in de atmosfeer absorberen de warmte die de aarde uitstraalt en zenden deze voor een deel weer terug. De belangrijkste broeikasgassen zijn waterdamp, kooldioxide en methaan.

De mens heeft dit broeikaseffect versterkt door de concentratie broeikasgassen te verhogen. Vooral door het verbranden van fossiele brandstoffen waardoor er meer kooldioxide in de atmosfeer voorkomt, maar ook door de uitstoot van bijvoorbeeld cfk's.

In de afgelopen eeuw is de temperatuur op aarde een halve graad gestegen en is de concentratie kooldioxide met 30 procent gestegen. Deze parallelle ontwikkeling is nog geen bewijs: de temperatuurstijging valt in het niet tegen de natuurlijke schommelingen van het klimaat.

Desondanks zijn de meeste wetenschappers ervan overtuigd dat de mens de aarde deze eeuw heeft opgewarmd. Een van de aanwijzingen die ze daarvoor hebben, is dat het in de buitenlagen van de atmosfeer - boven de deken van de broeikasgassen - juist kouder is geworden.

Voorspellen wat er bij een verdere versterking van het broeikaseffect gaat gebeuren, blijft een hachelijke zaak. Het is bijvoorbeeld nog vrij onduidelijk hoeveel kooldioxide de oceanen kunnen opnemen of wat de invloed van (meer) wolken is op de aardse temperaturen.

In 1992 spraken de landen van de wereld in Rio de Janeiro af dat ze de uitstoot van broeikasgassen zouden terugdringen. Ondanks alle beloftes is daar nog niets van terechtgekomen. De uitstoot ligt in 2010 vermoedelijk zo'n 35 procent hoger dan in 1996. Volgens het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) moet de uitstoot 60 procent dalen om de concentraties van 1992 te stabiliseren.

Deze kaart toont de voorspelling van de Nasa uit 1995 waarbij ze ervan zijn uitgegaan dat de concentraties kooldioxide in 2100 zullen zijn verdubbeld.