Vrede getekend over uitvoering van WW en WAO

Na jaren van politiek gesteggel en soms grote onenigheid met de werkgevers- en werknemersorganisaties worden eindelijk de contouren zichtbaar van een nieuw stelsel voor de uitvoering van de sociale zekerheid. Minister De Vries van Sociale Zaken bereikte woensdagavond alsnog een akkoord met de sociale partners over de uitvoering van de werknemersverzekeringen WAO en WW en het arbeidsmarktbeleid.

De Vries heeft een belangrijke hobbel genomen door het akkoord met de sociale partners. Nu moeten de plannen nog de instemming krijgen van de coalitiepartijen PvdA, D66 en VVD en vervolgens door het kabinet worden overgenomen. De grote twist met de sociale partners ging over de invloed die zij zouden krijgen in het nieuwe stelsel. Minister De Vries (PvdA) en staatssecretaris Hoogervorst (VVD) gaven hen niet meer dan een adviserende rol. Daarover werden werkgevers en vakcentrales vorig jaar zo woedend, dat zij alle overleg staakten. Onder het motto 'het zijn onze verzekeringen, het is ons geld' dreigden ze bovendien de huidige besturen in de sociale zekerheid -zoals arbeidsvoorziening- te verlaten.

In de afgelopen weken is achter de schermen druk overleg gevoerd om het conflict op te lossen. Want met name de PvdA wilde de sociale partners graag actief in het nieuwe stelsel houden. Dat moeizame overleg heeft uiteindelijk tot een akkoord geleid. De bewindslieden hebben nu beloofd dat de sociale partners naast een adviesfunctie ook in de zogeheten 'Raad voor Werk en Inkomen' met de gemeenten het reïntegratiebeleid mogen bepalen. De Raad mag straks straks subsidie toekennen aan bedrijfstakken, sectoren of regio's die initiatieven ontplooien om werklozen en (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten weer aan het werk te helpen. In totaal was vorig jaar 10 miljard aan reïntegratiegeld beschikbaar.

In het akkoord is ook afgesproken dat niet de minister, maar werkgevers en werknemers bepalen onder welke voorwaarden reïntegratiebedrijven worden ingehuurd om WAO'ers of werklozen weer aan werk te helpen. De Vries wilde dat eerst overlaten aan individuele ondernemingen, tot woede van de vakbeweging. Daarop haastte hij zich te verklaren dat dergelijke afspraken ook met vakbonden in cao's zouden kunnen worden geregeld. Nu heeft hij toegezegd dat deze afspraken bovendien voor de gehele bedrijfstak algemeen verbindend worden verklaard. Maar welk reïntegratiebedrijf uiteindelijk wordt ingehuurd, daarover kan de individuele werkgever in overleg met de OR beslissen.

Partijen verschillen van mening of hier sprake is van een ommezwaai. De sociale partners menen van wel, maar de bewindslieden spreken van een 'nadere uitwerking' van hun plannen. Zij hadden immers nog geen details op papier gezet.

Feit is dat de sociale partners hun principiële bezwaren hebben ingeslikt. Immers, de kern van de voorstellen van De Vries is onveranderd: de uitvoering komt in overheidshanden. Daartoe worden de huidige vijf uitvoerders, waaronder het Gak en Cadans, samengevoegd tot één staatsbedrijf: het Uitvoeringsorgaan Werknemersverzekeringen (UWV). De sociale partners blijven fel gekant tegen zo'n nieuwe overheidsmoloch, maar dat bezwaar nemen ze nu voor lief.

In de Sociaal-Economische Raad en de Stichting van de Arbeid bereikten werkgevers en vakbeweging pas twee jaar terug een akkoord over de privatisering van instellingen als het Gak, Cadans en SFB.

Tot vorig jaar koos ook de politiek voor deze optie. Vorig voorjaar nog kwamen dezelfde De Vries en Hoogervorst met een uitgewerkt voorstel hiervoor. Maar de Tweede Kamer zag er niets in. Er was een te kunstmatige scheiding tussen publieke en private taken gemaakt. En daarmee werd ploteling een halt toegeroepen aan het idee om de sociale zekerheid volledig te privatiseren.

De radicale ommezwaai die De Vries en Hoogervorst dit najaar presenteerden, maakte de sociale partners furieus. De bewindslieden moesten nu wel met een toenaderingspoging komen. Afgezien van de politieke verhoudingen, kunnen ze zonder de sociale partners geen arbeidsmarkt- en reïntegratiebeleid voeren. Het weer aan werk helpen van werkloze en arbeidsongeschikte werknemers moet tenslotte op de werkvloer gebeuren.