'Kartel van zwijgen' in CDU doorbroken

Donderdagavond was Helmut Kohl weer even terug op de hem zo vertrouwde plek: het voormalige hoofdkwartier van de CDU in Bonn. Voormalig, want de partij is net als het hele politieke circus verhuisd naar Berlijn.

Het werd geen vrolijk bezoek. De voormalige bondskanselier moest diep door het stof. De partijtop confronteerde hem met een serie belastende gegevens die enkele hoofdrolspelers in het financiële schandaal in de CDU deze week hebben verstrekt. Kohl kon niet anders dan toegeven, althans voor een deel.

De man die een kwart eeuw de partij heeft geleid was er tot deze week vanuit gegaan dat deze hoofdrolspelers (belastingconsulent Horst Weyrauch en de vroegere penningmeester van de partij Walter Leisler Kiep bijvoorbeeld) hun mond wel zouden houden en geen geheimen zouden verklappen. Dat hadden ze immers tot nu toe altijd gedaan. Maar dat bleek een misrekening van Kohl. De heren besloten te gaan praten. Sinds ruim een week dreigt de CDU hen met juridische stappen als ze nog langer weigeren opening van zaken te geven en daar hebben ze weinig trek in.

,,We zijn erin geslaagd het kartel van het zwijgen te doorbreken'', zei secretaris-generaal Angela Merkel. Partijvoorzitter Wolfgang Schüuble sprak van 'pijnlijke onthullingen'. In urenlange gesprekken met de partijtop legden Kiep en Weyrauch het zwarte geld-circuit bloot dat de partij er decennia op na heeft gehouden. De landelijke CDU bediende zich vanaf begin jaren zeventig (misschien al eerder) tot begin jaren negentig van geheime bankrekeningen in Zwitserland.

Op die mysterieuze rekeningen stond geld uit een eerdere affaire, de zogeheten Flick-zaak, genoemd naar de industrieel die in de jaren zeventig en tachtig Duitse politieke partijen (waaronder de CDU) heeft gefinancierd. Door dit schandaal kwam er strengere wetgeving voor de partijfinanciering. De christen-democraten, destijds de grootste regeringspartij en dus verantwoordelijk voor de aanscherping van de wet, hebben de regels willens en wetens geschonden en zwart geld naar het buitenland laten vloeien om het daar wit te wassen.

Er is gisteren meer vuiligheid naar buiten gekomen. Bekend was al dat de CDU over de afgelopen tien jaar zo'n twaalf miljoen mark aan inkomsten heeft gehad die niet te traceren zijn, inclusief de anderhalf à twee miljoen die Helmut Kohl tussen 1993 en 1998 van geheimzinnige gevers heeft gekregen wier namen hij nog steeds niet bekend wil maken.

Er zijn sterke aanwijzingen dat Kohl vòòr 1993 ook giften heeft ontvangen. Geen grote donaties, maar wel een hele hoop kleinere, bij elkaar opgeteld veel geld.

In Bonn legde partijfunctionaris Willy Hausmann gisteren uit hoe dat in de praktijk ging. Kohl ging naar een spreekbeurt ergens in het land, en onderhield zich na afloop met enkele partijbonzen en notabelen uit de streek van wie enkelen hem een enveloppe toestopten met duizend mark, vijfduizend of soms meer. Kohl gaf het geld vervolgens aan de partij door. Een deel ervan ging naar de buitenlandse rekeningen.

Het beeld is nog lang niet compleet. De belangrijkste getuigen Kiep en Weyrauch hebben elkaar op essentiële onderdelen tegengesproken, de herkomst van miljoenen aan giften is nog steeds onduidelijk. Kohl blijft zwijgen, maar de ontluistering van 'de kanselier van de Duitse eenheid' neemt nu toch wel hele dramamatische vormen aan. De affaire wordt met de dag groter.

In de CDU heerst verslagenheid over de nieuwe onthullingen, maar ook instemming met de manier waarop de top het schandaal tot een oplossing probeert te brengen. De vraag is wanneer het ophoudt. Secretaris-generaal Angela Merkel verzuchtte gisteren: ,,Steeds denk en hoop je dat je voorstellingsvermogen nu wel het maximum heeft bereikt. Maar steeds blijkt dat een illusie.''