Premier Israël in het nauw

Na oud-premier Netanjahoe en president Weizman hangt nu ook premier Barak van Israël een politieonderzoek boven het hoofd. Barak en zijn partij hebben zich schuldig gemaakt aan grootscheepse illegale financiering van hun verkiezingscampagne vorig jaar.

Barak versloeg in die verkiezingen zijn rivaal van de Likoed, Benjamin Netanjahoe. De Likoed beschuldigde Ehoed Barak er gisteren openlijk van dat hij ,,de macht met geld heeft gekocht''. De premier verweerde zich met de opmerking dat hij het te druk had gehad met campagnevoeren om ook nog te kunnen toezien op de details van de fondsenwerving.

Aantijgingen over illegale praktijken bij de verkiezingen deden al lange tijd de ronde. Het wachten was op het onderzoek van de ombudsman, die in Israël tevens de taken van de rekenkamer vervult. Deze kwam gisteren met een vernietigend rapport voor meerdere partijen, maar met name de partij van premier Barak, 'Eén Israël': een lijstverbinding van de Arbeiderspartij en een aantal kleinere partijtjes.

Ombudsman Eliezer Goldberg, een voormalige opperrechter, beschuldigde Eén Israël ervan ,,een wijdverbreide methode te hebben ontwikkeld voor de illegale financiering van de campagne, waarbij de wet op brute wijze met voeten is getreden''.

De ombudsman heeft Eén Israël een boete van zeven miljoen gulden opgelegd. De procureur-generaal besloot het materiaal van de ombudsman meteen over te dragen aan de politie voor verder onderzoek naar mogelijk criminele overtredingen. Ook de Likoed kreeg een boete, maar van 'slechts' een kwart miljoen. Slechts twaalf van de 31 lijsten die om de gunst van de kiezer dongen, hebben zich aan de wet gehouden.

De methode van Barak en zijn partij was in wezen vrij simpel en afgekeken (plus verbeterd) van de campagne van Netanjahoe bij de vorige verkiezingen in 1996. Via tal van bestaande dan wel nieuw opgerichte genootschappen werd geld ingezameld en aangewend voor Baraks campagne.

De spin in het web was de huidige kabinetssecretaris, Jitschak Herzog, zoon van oud-president Chaim Herzog. Zo werden gelden uit een fonds van een Zwitserse multimiljonair, waarover Herzog het beheer had, verdeeld over de genootschappen. En die gingen vervolgens weer op pad om Barak te helpen.

VERVOLG OP PAGINA 5

Vertrouwen in politiek Israël naar nulpunt

Geldschandaal

VERVOLG VAN PAGINA 1

De politieke gevolgen zijn moeilijk te overzien. Het imago waarmee Barak zelf altijd koketteert, dat hij, anders dan Netanjahoe, schone handen heeft, heeft wel een behoorlijke knauw gekregen.

Het vertrouwen in de politiek is met alle schandalen van de afgelopen tijd tot een dieptepunt gedaald. Een politieonderzoek naar Netanjahoe vanwege het zich toe-eigenen van cadeautjes, één tegen president Weizman vanwege het aannemen van een miljoen van een bevriende zakenman. Een opinieonderzoek wees gisteren uit dat een grote meerderheid van de Israëliërs ervan overtuigd is dat de politici slechts uit zijn op eigen voordeel.

De affaire dreigt een schaduw te werpen over het referendum over vrede met Syrië. Als het akkoord tussen Israël en Syrië rond is, krijgt het volk het laatste woord. Barak was al begonnen de basis te leggen voor zijn campagne bij dat referendum, met precies dezelfde mensen die hem aan zijn verkiezingsoverwinning hebben geholpen. Die zullen nu geheel in beslag worden genomen door het politieonderzoek.

Bovendien zal de toch al nooddruftige partij grote moeite hebben de boetes te betalen. Waarschijnlijk zal zij een van haar panden moeten verkopen. Geld voor het referendum blijft er dan niet over. De campagne financieren met 'genootschappen', zoals ook nu weer was gepland, behoort niet langer tot de mogelijkheden.

Premier Barak riep gisteren ijlings een persconferentie bijeen om zich te verweren tegen alle aantijgingen. Het kwam er op neer dat hij van niets had geweten. Barak had het naar eigen zeggen zo druk met de politieke kant van het campagnevoeren dat hij zich niet ook nog eens met de financiering had kunnen bezighouden.

Het lijkt een zwak verweer omdat Barak zijn campagne als een generaal heeft gevoerd, met een kleine staf die de methode van de genootschappen tot in de perfectie had doorgevoerd. De ombudsman stelt Barak wel degelijk verantwoordelijk. Ook stelt hij dat de partij bewust de werkwijze heeft trachten te verdoezelen, en dus moet hebben geweten dat er iets niet door de beugel kon.

Barak verdedigde zich verder aan de hand van een lacune in de wet. De Kieswet beperkt de hoogte van de giften aan partijen tot vijfhonderd gulden per persoon en duizend gulden in een verkiezingsjaar.

Maar de wet is niet aangepast toen vijf jaar geleden besloten werd tot gescheiden verkiezing voor het premierschap, zodat er niet expliciet beperkingen zijn vastgelegd voor donaties aan premierskandidaten. Barak kondigde aan dat hij van plan is beroep aan te tekenen tegen de hoge boetes op grond van deze lacune.