Reus met vuile handen

De Italiaanse oud-premier Bettoni Craxi is gisteren overleden in zijn ballingsoord in Tunesië. Craxi's zoon Bobbo maakte zijn dood bekend.

De 65-jarige Craxi, voormalig leider van de Partido Socialista Italiano, woonde sinds 1994 in de Tunesische badplaats Hammamet. In zijn eigen land werd Craxi in datzelfde jaar door justitie op de hielen gezeten, die met de operatie 'Schone Handen' de bezem wilde halen door de de met corruptie en fraude doordesemde Italiaanse politiek.

Eén van de leidende politici die daarbij onder vuur kwam, was PSI-leider Craxi, die in 1994 tot vijfenhalf jaar gevangenisstraf veroordeeld werd wegens het aannemen van steekpenningen. Om uit handen te blijven van justitie vluchtte hij naar Tunesië waar hij een vakantiehuis had aan de kust.

Tijdens zijn vrijwillige ballingschap werd de oud-premier bij verstek nog eens veroordeeld tot meer dan twintig jaar cel, goeddeels voor zijn aandeel in illegale financiering van politieke partijen, waaronder zijn PSI.

Voor zijn eigen partij bleek Craxi in totaal zo'n 280 miljoen gulden aan steekpenning te hebben aangenomen. De Operatie Schone Handen betekende begin jaren negentig de ondergang van de hele oude garde in de Italiaanse politiek, en van de oude politiek partijen, de PSI incluis.

Craxi was al lange tijd ziek, hij had hartklachten en leed aan suikerziekte. In november werd bij in een Tunesisch legerhospitaal geopereerd aan zijn lever. Enkele weken geleden liet hij weten graag naar Italië terug te willen. De regering in Rome wilde hem echter geen garantie geven dat hij niet opgepakt zou worden bij terugkomst.

De in de jaren tachtig immens populaire Craxi werd in 1983 premier, hoewel zijn PSI slechts 11,4 procent van de stemmen had behaald. Hij hield het vol tot 1987 en kon er daamee op bogen de langst zittende na-oorlogse regering van Italië geleid te hebben. De 1,90 meter meter lange, spijkerharde Craxi -il Tedesco, de Duitser, werd hij genoemd, vanwege zijn rücksichtsloze, arrogante stijl- leidde zijn PSI zestien jaar lang met ijzeren hand.

'Koning Bettino' was een andere bijnaam, en zo gedroeg de ijdele Milanees zich ook. Het 'Craxismo' stond in zijn politieke gloriejaren voor besluitvaardigheid en daadkracht, tamelijk uniek in de Italiaanse politiek. Hoewel leider van een socialistische partij, hoefden 'de arbeiders' weinig van hem te verwachten.

Begin jaren negentig begon zijn déconfiture, toen onderzoekrechters in de operatie Schone Handen ontdekten dat juist onder Craxi's bewind corruptie en fraude bloeiden als nimmer tevoren. Tot in zijn slaapkamer bleek Craxi smeergelden in ontvangst te hebben genomen.

Als geen ander werd hij voor de Italianen het symbool van de politicus met vuile handen. Hij werd bij het hotel waarin hij zijn hoofdkwartier had door een menigte met munstukjes en brood bekogeld, omdat het parlement het Schone Handen-onderzoek dreigde te blokkeren. Vlak voordat zijn paspoort zou worden ingenomen, vluchtte hij naar Tunesië.