Het 'onmogelijke systeem' van Israël

,,Israël heeft de familie van de parlementaire democratieën verlaten. Het is een verschrikkelijke fout.''

Arik Carmon is fel, en uitgesproken in zijn oordeel. Voor hem lijdt het geen twijfel dat de aparte verkiezing van de premier en het parlement in Israël de oorzaak van alle ellende is. Daardoor hangt nu premier Barak een politieonderzoek boven het hoofd. Hij zou zijn verkiezing op illegale wijze hebben gefinancierd.

Carmon staat aan het hoofd van het instituut voor de Israëlische democratie, een apolitiek orgaan, dat opkomt voor de democratische normen en waarden in de maatschappij. Zijn kruisvaart tegen het door hem verfoeide stelsel is niet nieuw, maar hij hoopt dat nu ook de politici tot inkeer komen en terugkeren naar ,,het enige echte parlementaire stelsel''.

,,We hebben gekozen voor een onmogelijk systeem dat niet past bij de Israëlische samenleving, dat onzekerheid en onevenwichtigheid creëert'', meent Carmon.

De gescheiden verkiezing van parlement en premier beoogde juist de koehandel bij de formatie en de chantage door de kleinere partijtjes tegen te gaan. Velen zagen het ook als een verbetering van de democratie, want wat was eerlijker dan dat het volk zijn premier rechtstreeks koos?

Het systeem werd voor het eerst in 1996 toegepast, en leidde toen tot de verkiezing van Benjamin Netanjahoe tot minister-president. Die versloeg met een minimaal verschil Sjimon Peres van de Arbeiderspartij. Bij de verkiezing verleden jaar werd diezelfde Netanjahoe pijnlijk verslagen door Ehoed Barak, de opvolger van Peres als voorman van de Arbeiderspartij.

Beide keren was er geen enkele overeenkomst tussen de uitslag voor het premierschap en die van de partijen. Integendeel, de Arbeiderspartij en de Likoed van Benjamin Netanjahoe leden beide telkens enorme verliezen.

,,In plaats van een partijenstelsel hebben we nu een regime waar de politiek geheel verpersoonlijkt is'', zegt Carmon van het instituut voor de Israëlische democratie. ,,De strijd gaat tussen politieke leiders die de partijen de rug hebben toegekeerd. Ze recruteren buitenparlementaire clubs die hun kandidatuur voor het premierschap steunen. Alles draait om de persoon van de kandidaat. De partijen zijn dood.''

,,Je ziet de gevolgen van dat stelsel ook na de verkiezingen. De verliezers kiezen voor de strategie om karaktermoord te plegen op de overwinnaar. De Arbeiderspartij heeft het met Netanjahoe gedaan en de Likoed doet het nu, nog veel feller, bij Barak. We zijn momenteel getuigen van mokerslagen die de legitimiteit van de premier én zijn bewind te gronde richten.''

Carmon weet maar een oplossing: terug naar het oude, vertrouwde stelsel.