'Eerste-Kamerfractie VVD niet aan banden'

De Eerste-Kamerfractie van de VVD aan banden gelegd? Geen sprake van, zegt fractievoorzitter Van den Broek-Laman Trip. ,,Er is niet zoveel nieuws onder de zon. We werken hier tot nu toe met ongeschreven regels. We hebben de relatie met de Tweede Kamer alleen wat beter op papier gezet.''

De partijraad van de VVD vergadert zaterdag over een notitie van het hoofdbestuur van de partij over de positie van de Eerste Kamer. Het bestuur vindt dat de senaatsfractie meer gebonden moet worden aan het regeerakkoord, waarin de Tweede Kamerfracties die meedoen aan de regering hun afspraken vastleggen. Het partijbestuur streeft naar een 'zo groot mogelijke politieke binding' van de vertegenwoordigers in de senaat aan het regeerakkoord.

Als het aan Van den Broek ligt, handelt de partijraad zaterdag dit onderwerp in een paar minuten af. De senaatsfractie heeft de plannen ook al besproken, en die is het er unaniem mee eens, zegt ze. Volgens Van den Broek weerspiegelt de notitie van het hoofdbestuur slechts wat al jaren praktijk is. Een Eerste-Kamerlid is gebonden aan het partijprogramma en aan de uitgangspunten van de partij. En een senator voelt zich al gebonden aan de positie van de partij in de regering: ,,Als wij geen binding hadden met de VVD, dan hadden we misschien wat meer wetten afgekeurd.''

Tijdens de formatie zijn er nu ook al contacten tussen de onderhandelaars van de VVD in de Tweede Kamer en de fractievoorzitter in de senaat. Maar die zijn slechts informeel, zegt Van den Broek. ,,Dat wordt nu wat beter op papier gezet.'' Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat de senatoren gaan meedoen aan de onderhandelingen over het regeerakkoord. Aan werkgroepjes, zoals die in de formatie in de Tweede Kamer worden gevormd, moet Van den Broek al helemaal niet denken. Wel krijgt de Eerste-Kamerfractie de mogelijkheid via de voorzitter een aantal grotere punten in te brengen. Als voorbeeld noemt zij de ecotax. Ook gaat de fractie zich explicieter dan nu gebeurt een oordeel vormen over het regeerakkoord. Het is vervolgens aan de partij te bepalen of senatoren die een regeerakkoord op cruciale onderdelen afwijzen, de volgende keer weer op de kieslijst mogen.

De voorzitter van de senaatsfractie zou de voorstellen van het partijbestuur graag los zien van de Nacht van Wiegel. Eerste-Kamerlid Wiegel stemde tegen een correctief referendum zoals dat was afgesproken in het regeerakkoord. Het wetsvoorstel sneuvelde en het kabinet viel. D66-leider De Graaf riep onmiddellijk dat de VVD de senatoren beter in de hand moest houden.

Zonder zich door de D66-voorman te willen laten dicteren, was de Nacht van Wiegel voor het partijbestuur van de VVD aanleiding zich te bezinnen op de verhouding tussen beide kamers, en meer in het bijzonder op de vraag in hoeverre de senatoren gebonden zijn aan het regeerakkoord.

Volgens Van den Broek is het probleem echter niet exclusief voor de VVD. Ze benadrukt dat de discussie in alle fracties leeft. Volgende week debatteert de PvdA over de relatie tussen beide Kamers. De PvdA lijkt zich daarbij overigens meer te concentreren op de vrijheid van de Eerste Kamer om wetsvoorstellen af te keuren dan op eventuele binding aan het regeerakkoord.

VVD'ers in de Tweede Kamer reageren omzichtig op de voorstellen. Men wil het partijbestuur niet voor de voeten lopen. Maar op veel tegenstand zal het voorstel ook daar waarschijnlijk niet stuiten. Fractievoorzitter Dijkstal zei vlak na de Nacht van Wiegel al dat ook de senaatsfractie zich gebonden moet weten aan het regeerakkoord.

En of een tweede Nacht van Wiegel met deze voorstellen voorkomen kan worden? De voorzitter van de VVD-senaatsfractie, na enig nadenken: ,,Dat weet ik niet.''