'Definitie Nederlandse roman is niet meer van deze tijd'

Wanneer is een roman 'Nederlands'? Als het aan uitgeverij De Geus ligt, is dit etiket aan een nieuwe definitie toe. Niet alleen oorspronkelijk in het Nederlands geschreven romans hebben recht op deze benaming. Ook een roman van een in Nederland wonende, allochtone schrijver, die door een vertaler in het Nederlands is omgezet, moet als zodanig worden beschouwd.

De uitgeverij heeft daarom formeel protest aangetekend tegen de weigering van de Stichting Libris Literatuurprijs om de roman 'Het land van de vaders' van Vamba Sherif mee te laten dingen voor de prijs. Sherif (25), afkomstig uit Liberia, woont sinds enkele jaren in Veldhoven. 'Het land van de vaders' schreef hij voor het grootste deel in het Engels. Samen met een vertaler werkte hij aan een Nederlandse versie.

,,Je moet ergens een grens trekken, anders krijg je straks zelfs Engelse vertalingen die meedingen'', meent een woordvoerder van Libris. ,,Een roman moet oorspronkelijk in het Nederlands geschreven zijn om voor onze prijs in aanmerking te komen. Wij hebben nu veertien jaar dit reglement, en dat blijft zo.''

,,Het reglement dat de stichting hanteert is uit de tijd'', aldus Reinjan Mulder van uitgeverij 'De Geus'. ,,Veel schrijvers beheersen het Nederlands onvoldoende om een goed boek in deze taal te schrijven. Maar ze hebben een Nederlands paspoort, ze wonen en werken hier. In de toekomst komen er meer schrijvers zoals Vampa Sherif'', voorspelt Mulder.

Het is een nieuw probleem voor de literaire wereld, zoals uit navraag bij verschillende stichtingen blijkt. De organisatie van de Generale Bank literatuur-prijs reageert met dezelfde stelligheid als de Libris-stichting. Jan Verstegen: ,,Het gaat niet om de nationaliteit, om de vraag of een schrijver een Nederlands paspoort heeft. Alleen de taal waarin hij schrijft is het criterium.'' Maar, voegt hij nog wel toe, ,,zo is het regelement op dít moment.''

Aagje Smid van het Letterkundig Museum, dat over de toekenning van de P. C. Hooftprijs beslist, twijfelt over de kwestie: ,,Enkele jaren geleden ging de P. C. Hooftprijs - een prijs voor Nederlandstalige auteurs - naar Elizabeth Eybers, en zij schrijft in het Zuid-Afrikaans. En neem nu Amerika: I. B. Singer schreef oorspronkelijk in het Pools, zijn romans werden pas later in het Engels vertaald. En toen kreeg hij allerlei Amerikaanse prijzen.''

Hoewel de overheid niet beslist over genoemde Nederlandse literaire prijzen, is er op het ministerie van OCW al langer over het probleem nagedacht. In samenwerking met het Fonds voor de Letteren kent het al sinds 1998 'bijzondere' subsidies toe aan anderstalige schrijvers in Nederland. Schrijvers, die volgens een woordvoerder van OCW ,,nog niet in het Nederlands kunnen, maar wel wíllen gaan schrijven''. Deze subsidie is tegelijk voor schrijver en vertaler. Pieter Jan van der Veen, woordvoerder van het Fonds voor de Letteren, vult aan: ,,Dit beleid bestond al langer. Bijvoorbeeld voor schrijvers die hier als vluchteling kwamen. Ook uitgevers kunnen zo'n extra stimuleringssubsidie aanvragen. Al is hij in het Chinees geschreven, als hij in het Nederlands wordt gepubliceerd, is het voor ons een Nederlandse roman.''