NPS en VPRO duiken samen in het verleden

Geschiedenis zit in de lift als media-onderwerp. VPRO en NPS komen vanaf half maart met een gezamenlijk geschiedenisprogramma. En het vernieuwde Historisch Nieuwsblad verwacht de komende jaren de oplage ruim te verdubbelen. ,,De tijd is er rijp voor.''

'Andere Tijden' is een ambitieus project. Vanaf 12 maart zal het programma elke zondag om 20.15 uur te zien zijn. Er zijn eigen onderzoeksteams en er is een redactie van elf mensen samengesteld. De betrokken omroepen zien 'Andere Tijden' als 'speerpunt van beleid'.

'Andere Tijden' wordt een dertig minuten durend magazine, dat de afgelopen eeuw belicht aan de hand van recent historisch onderzoek, eigen research of de actualiteit. De nadruk komt te liggen op het visuele aspect, met veel liefst nog niet eerder vertoonde archiefbeelden.

Het programma moet 'gedegen' in elkaar zitten, zegt eindredacteur Ad van Liempt. ,,Dat kost tijd, en daarom wordt het niet enorm actueel. Maar af en toe een actuele invalshoek kan het wel aantrekkelijker maken.'' Als 'Andere Tijden' deze week al een uitzending had zou het 'de klakkeloze vergelijking tussen Haider en Hitler' kunnen doorprikken, geeft hij als voorbeeld.

Een gezichtsbepalend programma? Om dat nu al te zeggen vindt Van Liempt, ex-hoofdredacteur van 'Nova', wat overdreven. ,,Maar 'Andere Tijden' wordt zeker geen tussendoortje'', weet hij al wel. Dat blijkt ook uit de plaats die de zendercoördinator ervoor heeft ingeruimd. Niet alleen krijgt het programma een plek op prime time, het is ook al tot begin volgend jaar van een plaats op Nederland 3 verzekerd.

,,Een programma als dit raakt het hart van de taak van de publieke omroep'', meent Van Liempt. ,,Het boekstaven van het verleden is een belangrijke culturele functie. Wie kan er nog zeggen dat hij op school goed geschiedenisonderwijs heeft gehad, waarbij de essentie van de twintigste eeuw goed aan de orde is gekomen? Daarin vallen gaten.''

Volgens Van Liempt is de tijd rijp voor een programma als 'Andere Tijden'. Dat schrijft hij onder andere toe aan de millenniumwisseling en het groeiende aantal ouderen. ,,De belangstelling voor het eigen verleden neemt toe. Neem 'De eeuw van mijn vader' van Geert Mak. Een boek van vijftig gulden over geschiedenis, waar meer dan 100 000 exemplaren van verkocht zijn. Dat toont toch wel aan dat er interesse is.'' Dat collega's van de Duitse zender ZDF op hetzelfde moment als NPS/VPRO aan een programma werken dat 'bijna een kopie' is van 'Andere Tijden', is volgens Van Liempt dan ook waarschijnlijk geen toeval.

Ook Frans Smits, hoofdredacteur van het Historisch Nieuwsblad, neemt deze tendens waar. ,,De laatste vijf jaar is de interesse in geschiedenis echt enorm gegroeid. Dat zie je ook terug in de media, denk aan de Volkskrant-rubriek 'Sporen'. Ik denk dat de verklaring daarvoor ligt in het feit dat de tijd van de maakbare samenleving voorbij is. In die tijd was men gefixeerd op de toekomst, nu weet niemand waar we heen moeten. Sinds het einde van de Koude Oorlog is de wereld niet meer overzichtelijk. Om de gebeurtenissen die nu plaatsvinden in bijvoorbeeld ex-Joegoslavië te begrijpen, moet je op zoek naar de historische wortels. Bovendien zoeken we meer naar onze identiteit als land, nu we steeds meer opgaan in de EU. En die heeft ook te maken met het verleden.''

Uitgeverij Veen nam het voorheen door een stichting uitgegeven Historisch Nieuwsblad per 1 januari over. Het blad kreeg een moderner uiterlijk, verschijnt voortaan tien in plaats van zes keer per jaar, en gaat voor het eerst in de losse verkoop. Smits heeft er alle vertrouwen in dat zijn blad binnen drie jaar van 4000 naar 10 000 exemplaren zal groeien. ,,Waarschijnlijk worden het er zelfs meer.''