Nederlanders in kopgroep

Een plaats in de kopgroep voor twee Nederlandse deelnemers: er zijn vele edities van het toernooi in Wijk aan Zee geweest, waarin de oogst van het openingsweekeinde aanzienlijk schraler was.

Met de eloranglijst in de hand mag er jaarlijks niet al te veel van de nationale deelnemers worden verwacht. Op papier behoren de Nederlanders eigenlijk altijd tot de tweede garnituur. Dit jaar geldt dat zelfs sterker dan anders. Nooit eerder lokte het toernooicomité een groep met een gemiddelde van 2697 punten naar Wijk aan Zee.

Aan die negatieve prognoses hadden met name Jan Timman en Jeroen Piket - helden van het eerste uur - de afgelopen dagen geen boodschap. Ze hielden met de witte stukken respectievelijk Viswanathan Anand en Gary Kasparov in bedwang en stelden met zwart een plusscore veilig. Met wat meer geluk had er voor beiden een maximale score ingezeten. Zo beweerde Timman - die gisteren op een lange zit tegen Lpoetian was aangewezen - dat hij tegen Anand een sluitende winstweg had gemist.

De enige dissonant was de magere start voor Loek van Wely. Hij kon Polgar net niet het laatste duwtje geven en moest moest op de tweede dag in het verre eindspel de eer aan Kortsjnoi laten.

Piket en Kasparov waren de centrale figuren tijdens de eerste twee rondes. Beide spelers begonnen zaterdag het toernooi met een winstpartij. Gisteren sloten ze in hun onderlinge ontmoeting na 41 zetten vrede. Na de eerste schermutselingen zal de Nederlander echter beter hebben geslapen dan de Rus. Kasparov was over het volle punt tegen Kortsjnoi al bijzonder ontevreden. De veteraan van het gezelschap stond de hele dag zwak, maar kwam zowaar nog bijzonder dicht bij een remise.

Het optreden tegen Piket oogde al even inaccuraat. Kasparov kwam andermaal florissant uit de opening. Op zet tien koos hij voor een op het oog duivelse pionopstoot die door alle kenners als een nieuwtje werd beschouwd. Ook door Piket, die later tijdens de post-mortem een lesje schaakhistorie kreeg voorgetoverd. Karparov had zijn zettenreeks al op de studeerkamer bekeken. Blijkbaar had de toernooifavoriet beslag gelegd op een vergeeld document uit oude Russische gloriedagen, want de manoeuvre was in de jaren vijftig al eens voorgekomen in een partij van Averkin.

,,Dat is vaak het frustrerende van het spelen tegen Kasparov'', oordeelde Piket met het nodige respect. ,,Hij weet echt alles. Kasparov vertelde me wanneer de betreffende partij gespeeld was, maar ook nog dat hij de consequenties in 1986 uitgebreid had bestudeerd.''

Volkskrant-verslaggever Gert Ligterink verbaasde zich veel minder over de collectieve blinde vlek van de vakgenoten ter plaatse: ,,Veel van die oude partijen zijn terug te vinden in obscure Russische tijdschriften, maar hebben nooit hun weg naar de databases gevonden. Het is niet toevallig dat Kasparov die bronnen wel kan aanboren.''

Hoe het ook zij, Piket zat er danig mee in zijn maag. In de tijdverslindende fase die volgde, piekerde hij zijn hoofd suf, hoe de activiteit van zwarts stukken viel in te dammen.

Gelukkig kreeg hij hulp van de topgrootmeester zelf. Het middenspel toonde aan dat Kasparov zijn niveau van vorig jaar nog niet te pakken heeft: na een paar mindere zetten, kreeg Piket zowaar de overhand.

Het gebrek aan speelminuten was tenslotte de doorslaggevende factor. Vlak voor de tijdcontrole vergat Piket twee maal de winstroute in te slaan, waarna Kasparov alsnog het evenwicht kon herstellen. Zo eindigde het duel in de enig ondenkbare uitslag.

Erg veel pijn deed het gemiste halfje Piket niet. Als winnaar van het duel met Lpoetian had hij optimistisch zijn tweede klus opgepakt: ,,Ik heb tegen Kasparov onevenredig vaak met zwart gespeeld. Zulke partijen zijn doorgaans geen pretje. Met een punt op zak was dit het ideale moment om iets te proberen. Het is jammer van de ontsierende slotzetten, maar ik troost me met de gedachte dat het veel minder had kunnen aflopen.''

Tweede ronde. Piket (wit) - Kasparov (zwart): 1. d4 Pf6, 2. c4 g6, 3. Pc3 d5, 4. Pf3 Lg7, 5. Db3 dc4, 6. Dxc4 0-0, 7. e4 Pa6, 8. Lf4 c5, 9. d5 e6, 10. d6 e5, 11. Lxe5 Pb4, 12. Td1 Le6, 13. Dxc5 Pc2+, 14. Kd2 Pd7, 15. Dc7 Pxe5, 16. Dxd8 Taxd8, 17. Kxc2 Pg4, 18. Td2 Lh6, 19. Te2 Txd6, 20. h3 Pf6, 21. g4 Pd7, 22. e5 Tb6, 23. Pd4 Pc5, 24. b3 Td8, 25. Pxe6 Pxe6, 26. Te4 Tc6, 27. Lc4 a6, 28. Td1 Tdc8, 29. Td6 Pc5, 30. Txc6 Txc6, 31. Td4 b5, 32. b4 bc4, 33. bc5 Txc5, 34. f4 Lf8, 35. Td7 Ta5, 36. g5 h6, 37. h4 hg5, 38. hg5 Lb4, 39. Pd5 Txa2+, 40. Kb1 Td2, 41. e6 fe6. Remise.