Waarom mag zondag geen Koninginnedag zijn?

Heel af en toe, meestal eens in de zes jaar, valt Koninginnedag verkeerd. Ook dit jaar. Want het feest mag niet op een zondag vallen. Dreigt dat wel te gebeuren, dan verschuift de dag naar voren, naar zaterdag dus. Daarmee is Koninginnedag een vreemde uitzondering op andere koninklijke dagen.

Als prins Claus of prins Willem-Alexander jarig is op zondag, dan wordt er volgens rijksinstructie pas op maandag gevlagd. Maar bij een zondagse Koninginnedag ligt op maandag de eerste mei dwars, de traditionele feestdag van socialisten en communisten die dan de Dag van de Arbeid vieren. Rood en Oranje was geen combinatie tot aan de Tweede Wereldoorlog. En ook daarna kwam gemor over het koninklijk huis en de monarchie doorgaans uit linkse hoek.

Dat Koninginnedag naar voren schuift, is geregeld bij koninklijk besluit van 24 april 1980. Koningin Juliana tekende dat besluit een week voor haar troonsafstand. ,,Wij Juliana (...) hebben goedgevonden en verstaan: Behoudens uitzonderingen in verband met zondagen, de dertigste april in den vervolge aan te duiden als Koninginnedag.''

Juliana's verraste en geëmotioneerde uitdrukking toen Beatrix na haar inhuldiging bekend maakte dat haar verjaardag op 30 april Koninginnedag zou blijven, moet dus toegeschreven worden aan Juliana's acteertalent.

In de toelichting op het koninklijk besluit schreef vice-premier H. Wiegel: ,,Indien deze dag samenvalt met een zondag kan aan Koninginnedag op een daaraan voorafgaande dag aandacht geschonken worden.''

Wat minder gedocumenteerd is het feit dat de 'onderkoning' van destijds, vice-voorzitter van de Raad van State, de anti-revolutionair Marinus Ruppert, zijn invloed heeft gebruikt om 30 april als Koninginnedag te behouden. Dat deed hij destijds vooral om de socialisten te pesten. Ruppert, die wel omschreven is als ''een rooie met een bloedhekel aan socialisten'', redeneerde dat de eerste mei nooit een kans zou maken als feestdag in Nederland zolang Koninginnedag er zo vlak voor viel.

Eind jaren zeventig leek het erop dat de Dag van de Arbeid mei opgang zou maken. Vooral de Rotterdamse burgemeester André van der Louw deed er zijn best voor. Op het Rotterdamse stadhuis werd op 1 mei de rode vlag uitgestoken. Die vlag blijft tegenwoordig weer in de kast, maar de Rotterdamse ambtenaren hebben nog altijd vrij op 1 mei. De rest van de stad werkt gewoon. Van feestelijkheden is amper sprake meer. Oranje heeft ook daar gewonnen.

Ook in de verdere toekomst, als koning Willem de Vierde regeert, lijkt er weinig reden de 30ste april te onttronen. Want Willem-Alexander is op 27 april jarig, redelijk in de buurt van de traditionele Koninginnedag.