'Zorgstelsel moet eigen karakter in EU houden'

De Nederlandse zorg moet binnen Europa een eigen gezicht houden. Volgens minister Borst van volksgezondheid is daar een aanpassing van het Verdrag van Amsterdam voor nodig. Eurocommissaris Byrne zou daar wel voor te vinden zijn, net als de Europese collega's van Borst.

Met die mededeling reageerde Borst gisteren op een rapport van de Raad voor de volksgezondheids & Zorg (RVZ), die zich heeft gebogen over de gevolgen van Europese regels voor de Nederlandse zorg. De RVZ concludeert dat dat stelsel op een aantal punten de Europese (mededingings)toets niet kan doorstaan.

Dat laatste geldt bijvoorbeeld voor het typisch Nederlandse gemengde verzekeringsstelsel: particulier en ziekenfonds naast elkaar. De verplichting aan iedere particuliere verzekeraar om een standaardverzekering aan te bieden -strikt genomen een publieke taak- is in strijd met de Europese regels.

Borst maakt zich hier niet veel zorgen over, omdat zij zich toch al had voorgenomen met haar collega's na te willen denken over een stelselwijziging. De D66-minister heeft daarbij, zoals bekend, een sterke voorkeur voor de zogenoemde basisverzekering, waarin ziekenfonds en particulier in elkaar worden geschoven.

Lastiger is de conclusie van de RVZ dat bijvoorbeeld ook het zorgkantoor -een grote verzekeraar die in een regio de AWBZ (ouderen, gehandicapten) voor zijn rekening neemt- niet door de Europese beugel kan. Daarmee wordt concurrentie voor andere verzekeraars namelijk onmogelijk.

Dit soort afspraken wil Borst handhaven. In haar ogen maakt zorg zozeer deel uit van het cultuurgoed van een land, dat er ruimte moet blijven om sommige zaken per land te blijven regelen. Bij Nederland gaat het dan bijvoorbeeld om de thuiszorg en de 'poortwachtersfunctie' van de huisarts; een land als Groot-Brittannië hecht sterk aan de gratis national healthservice. Borst heeft deze kwestie naar eigen zeggen in Brussel al aan de orde gesteld en daar het nodige begrip ontmoet voor haar standpunt.

Op ander punten zou volgens Borst het vrije verkeer van goederen en personeel binnen de EU wél vrij baan moeten krijgen. Met personeel uit andere Europese landen is iets te doen aan de krapte op de arbeidsmarkt. Bij de hulpmiddelen sprak Borst zelfs van 'een Europese droom', waarin verzekeraars zo scherp inkopen, dat de prijzen kunnen zakken. ,,We betalen nu gewoon te veel.''

Uit het rapport blijkt verder dat patiënten voor zorg amper de grens overgaan. Slechts 0,2 procent maakt van die mogelijkheid gebruik, ook al kunnen daar soms wachtlijsten voor operaties mee worden omzeild. Patiënten blijven volgens de RVZ liever dicht bij huis, waar ze de taal spreken.