Een diender is geen lakei

Korpschefs die op nieuwjaarsbijeenkomsten grossierden in het aan de grote klok hangen van hun veelal groene vruchten van de geest: neem het minister Van Boxtel (die zijn zieke collega Peper van binnenlandse zaken waarneemt) eens kwalijk, dat hij met die praktijk stevig de kachel heeft aangemaakt. Deze stortvloed van slordig, politioneel denkwerk versterkt de burger alleen maar in zijn opvatting dat het een chaos is, waarmee zijn vertrouwen in het gezag van de politie en de effectiviteit van haar optreden alleen maar verder afbrokkelt.

Wat daarentegen verbaast, is de toon die de moderne democraat Van Boxtel(D66) aanslaat. In zijn antwoord op kamervragen drukt hij de politiechefs stevig met de neus op hun ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag. Als ze al een mening kwijt willen, publiekelijk nog wel, dan moeten ze zich eerst maar melden bij hun superieur, de korpsbeheerder (de burgemeester), die hun ideeën op zijn beurt weer kan en misschien ook wel zal doorgeven aan de minister. Hier is een regent aan het woord die niet in het openbaar aangesproken wenst te worden en al helemaal niet door zijn ondergeschikten.

Juist Van Boxtel zou echter moeten weten dat je in de hedendaagse open netwerksamenleving politiechefs zó niet meer de mond kunt snoeren. Die samenleving vereist een transparant bestuur waarin het heel normaal is dat burgers kennis kunnen nemen van opvattingen en ideeën zoals die binnen de bureaucratie leven. Trouwens, er bestaat zelfs al sinds 1980 een wet die deze openbaarheid dwingend voorschrijft. De burger heeft er recht op te weten wat er zo al op zijn kosten aan plannen wordt bedacht.

Hooguit heeft de minister recht van spreken als de korpschefs met hun meningsuiting staand beleid en eenmaal genomen besluiten onderuit schoffelen. In dat geval zouden de korpschefs zich deloyaal en misschien zelfs rebels gedragen. Zulke ambtenaren verdienen een regenteske schrobbering.

Maar ideetjes als scholieren bekeuringen laten uitschrijven, criminele gezinnen een opvoedingscursus laten volgen, of het afschaffen van de F-side bij Ajax verdienen gewoon een krachtige en desnoods sarcastische, maar vooral ook een volwassen repliek. Moderne dienders kun je niet behandelen als lakeien.