Ook kwaaltjes horen bij huisarts

De heer Basseleur, apotheker te Amsterdam, betoogt (Trouw, 6 januari) dat de vrije verkoop van medicijnen voor kleine kwalen, mits die verloopt via het bewakingssysteem van de apotheker, kosteneffectief is en kwaliteitsbevorderend werkt. Maar ongecontroleerd gebruik van (alternatieve) medicijnen van supermarkt en drogist, is niet zonder gevaar.

Jaarlijks worden zo'n zesduizend ouderen in het ziekenhuis opgenomen wegens verkeerd geneesmiddelgebruik. Vaak is dit te wijten aan het gebruik van diverse pijnstillers die als zelfzorggeneesmiddel verkrijgbaar zijn. Ook worden middelen op de markt gebracht, die later wegens ernstige bijwerkingen weer uit de handel worden genomen. Controle door arts en apotheker op het gebruik van zelfzorggeneesmiddelen is dus gewenst.

Basseleur omarmt de vrijhandel van medicijnen, maar tegelijkertijd eist hij een monopoliepositie voor zijn beroepsgroep op. In economisch opzicht is dit een contradictie. Vervolgens suggereert hij dat in de nieuwe situatie de aanschaf van zelfzorggeneesmiddelen via de huisarts voor de patiënt vele malen duurder is. Maar ziekenfondsverzekerden -twee derde van de bevolking- betalen niets voor een huisartsbezoek. Particulier verzekerden betalen weliswaar negenendertig gulden voor een consult, maar voor de zelfzorggeneesmiddelen hoeft geen extra toeslag betaald te worden. Bovendien kan de patiënt zijn recept na een telefoontje met de huisarts voor half geld bij z'n apotheek afhalen.

Ook is het in medisch opzicht niet wenselijk, dat mensen bij kleine ongemakken direct naar de apotheek gaan. Dit leidt tot overdadig en verkeerd medicijngebruik. Sommige kwalen gaan vanzelf weer over of vereisen slechts bedrust, eenvoudige (dieet)adviezen of geruststelling (griep, verkoudheid, diarree). Slechts in enkele gevallen zijn geneesmiddelen geïndiceerd. Andere aandoeningen, hoe vervelend ook, zijn niet te genezen met medicijnen. Een koortslip kun je gewoon insmeren met vaseline, daar is echt geen peperduur middeltje voor nodig.

Bovendien is het moeilijk om vanachter de balie een allergie, een eczeem of de ernst van maag- en darmklachten vast te stellen. Dit zijn doorgaans chronische aandoeningen, die volledig voor vergoeding in aanmerking komen. Desondanks acht Basseleur zelfdiagnostiek verantwoord. Maar het is geen zeldzaamheid, dat een hoestende patiënt na diverse hoestdranken achteraf een astma blijkt te hebben die met inhalatie-preparaten behandeld dient te worden.

Zelfzorggeneesmiddelen kunnen uitstekend door de huisarts worden voorgeschreven. Die heeft daar -de apotheekhoudende huisarts uitgezonderd- geen financieel belang bij. Bovendien heeft hij de mogelijkheid om met behulp van het medisch dossier van de patiënt en de bewakingsmodule tot een afgewogen advies te komen.

Door de verdere commercialisering van de gezondheidszorg zullen steeds meer geneesmiddelen verkrijgbaar zijn bij drogist en supermarkt, waardoor het medicijngebruik onnodig zalstijgen. Wanneer artsen en apothekers de inkoop van zelfzorgmiddelen en andere medicijnen overlaten aan de zorgverzekeraars, kunnen zij er als grote marktpartij wellicht toe bijdragen, dat men met kleine kwalen niet om financiële redenen eerst naar de drogist gaat.