Turkije verkoopt grond terug aan het volk

Bijna de helft van Turkije gaat in de uitverkoop. De staat bezit nu nog 54 procent van alle grond in het land, maar in de komende jaren wil ze dat aandeel terugbrengen naar 15 procent. Via internet, affiches, advertenties en brochures probeert Turkije de grond bij de eigen bevolking en buitenlandse partijen aan de man te brengen.

Hiermee zet de Turkse regering een flinke stap richting een meer liberale economie. De grond, die in de jaren veertig genationaliseerd werd, wordt nu terugverkocht aan het volk. De regering rekent hiermee ook af met een hardnekkig taboe. In Turkije heerst namelijk de gedachte dat wie staatsgrond verkoopt, daarmee in feite zijn moederland van de hand doet.

Dogan Cansizlar, directeur van de organisatie die het grondbezit van de staat beheert, steunt het voornemen van de regering. ,,We moeten helaas strijden tegen mensen die grondverkoop zien als landverraad. Maar de realiteit is dat geen enkel land met een liberale economie zo veel grond bezit. Met dit nieuwe beleid krijgt de overheid een hoop geld binnen. Bovendien zijn we straks af van het kostbare beheer van de grond.''

Of het nu staatseigendom was of niet, de Turkse bevolking maakt het al decennia lang weinig uit. Vooral rond de grote steden hebben miljoenen mensen huizen gebouwd. De urbanisatie heeft een zo grote omvang aangenomen dat alleen al in Istanbul de helft van alle huizen illegaal is gebouwd. Hoewel de grond eigendom is van de staat, kon de regering nooit een vuist maken tegen dit verschijnsel.

De nieuwe Turkse regering kiest daarom de weg van de liberalisering. Nu de grond toch al wordt bezet, is het handiger om de percelen te verkopen en het geld aan andere doelen te besteden. ,,Het heeft geen zin om koppig vol te houden dat de grond van de staat is'', zegt Cansizlar. ,,In werkelijkheid worden we als overheid gedwongen om de infrastructuur te bouwen in wijken waar alleen maar illegaal op staatsgrond is gebouwd.''

Volgens de in Turkije vooraanstaande zakenman Ishak Alaton zette Turkije deze stap echter veel te laat. ,,Turkije heeft in al die jaren een ongelofelijke monster gecreëerd. De nationaliseringen in de jaren veertig heeft het land duur moeten betalen. Nu is de staat gedwongen staatseigendommen van de hand te doen. Niet om met dat geld infrastructuur te bouwen of nieuwe investeringen te doen, maar alleen om de salarissen van duizenden overbodige ambtenaren te kunnen betalen. Ik stel voor om eerst de grond, die ze van de boeren hadden afgepakt, terug te geven. Niet verkopen, maar gewoon teruggeven. Zo kunnen de boeren de grond tenminste bewerken. Iets wat de staat nooit heeft gekund'', aldus Alaton.

De regering verwacht dit jaar voor 350 miljoen gulden grond aan de man te kunnen brengen. Uiteindelijk moet tenminste 85 procent van de Turkse grond in particuliere handen zijn.

Naast landbouwgrond en grond waar illegaal is gebouwd, staat ook waardevolle grond aan de kust en in stadscentra te koop. Deze percelen worden echter niet voor een vaste prijs aangeboden, maar op veilingen per opbod verkocht. De grootste tien steden bijten het spits af met de verkoop. De kleinere plaatsen volgen het voorbeeld in de komende jaren.