'Bach geen inspiratiebron meer'

Het Bachjaar. Concerten, cd's, biografieën, balletten, toneelstukken, tentoonstellingen en curiosa - 250 jaar na zijn dood wordt de componist der componisten alom geëerd en geprezen. Aflevering 46 van een wekelijkse rubriek over alles wat met Bach te maken heeft: componist Misha Sporck.

Ja, Bach is natuurlijk fantastisch. De 17-jarige componist Misha Sporck heeft hem in zijn top drie van beste componisten aller tijden. Maar toch is de muziek van Bach geen inspiratiebron voor hem. ,,Bachs muziek is erg goed, maar al 250 jaar oud. Het is niet meer van toepassing op deze tijd. Ik interesseer me meer voor hedendaagse muziek omdat dat dichter bij de stijl ligt die ik voor mezelf probeer te vinden.''

Een verfrissend geluid in het Bachjaar, waarin al 48 weken lang alleen de loftrompet over Bach wordt gestoken. Maar voor Misha spreekt het vanzelf. ,,In deze tijd tonale muziek schrijven, zoals Bach deed, komt neer op herkauwen.''

Dat wil nog niet zeggen dat Misha zo ondersteboven is van twintigste-eeuwse muziek. Hij houdt beslist niet van de wiskundige reeksenmuziek van Stockhausen en anderen. ,,Het spreekt me niet aan om met muziek te streven naar de hoogste vorm van abstractie of zoveel mogelijk regels. Muziek moet de mensen raken, meevoeren. Van wat tegenwoordig gecomponeerd wordt, ben ik niet kapot. Louis Andriessen? Ik weet niet of die man nou zo geweldig is. Hij is zo drammerig en langdradig. Maar het kan nog veel erger hoor. Er zìjn componisten... Ik hou weer wel van Theo Verbey en Ton Bruynèl. Bij hen gaat het niet puur om de techniek van het componeren maar om het gevoel.''

Misha mag zijn mening over componisten dan vrijelijk geven, dat wil niet zeggen dat hij zich al als een gelijkwaardige componist beschouwt. Hij is nog zoekende, benadrukt hij. Hij begon met componeren toen hij zes jaar was en pianoles kreeg. Misha: ,,Nou ja, het is maar wat je componeren noemt. Ik schreef melodietjes op. Later werden die langer en schreef ik voor meer instrumenten.''

Op zijn dertiende ging hij naar de Jong-Talent-afdeling van het Haags conservatorium om compositie en hoorn te studeren. Piano werd zijn bijvak. Op het conservatorium krijgt hij veel Bach te horen, want in vakken als algemene theoretische vorming kan een aankomend componist niet om de fuga's van Bach heen. ,,Bach is een meester in de beheersing van de vorm en van het stemmenweefsel'', erkent Misha.

Deze zomer is Misha bezig geweest met een thema dat Bach in 1747 uitputtend heeft behandeld en bewerkt. Het thema waarop Bach zijn 'Musikalisches Opfer' componeerde, is onderwerp van een compositieconcours dat het Residentie Orkest en de Stichting Bach-jaar 2000 ter gelegenheid van het Bachjaar organiseerden. Misha is een van de drie jongeren die tot de finale doordrongen. Hun werken worden woensdag 13 december uitgevoerd door het Arion Ensemble onder leiding van Alexandre Lascae. Daarna bepaalt de jury wie de eerste, tweede of derde prijs krijgt.

Door het thema van 21 noten te verdelen over tien minuten voorkwam Misha dat hij vast zou zitten aan een tonale compositie. Iedere noot van het thema staat centraal gedurende 26 seconden, de melodielijn begint ermee of draait er omheen. Met sommige noten uit het thema vormde hij vier akkoorden die het stuk tot een eenheid smeden. Verder bracht hij er drie bogen in aan, die van elkaar gescheiden zijn door drie tellen rust. Volgens de componist zelf lijkt het qua sfeer op het werk van zijn favoriete componisten Lutoslawski en Prokofjev.

Het moeilijkste is volgens Misha het vinden van het evenwicht tussen regeltjes die de vorm en de logische voortgang in het stuk bepalen enerzijds, en gevoel anderzijds. ,,Daar was Bach nu juist een meester in. Niemand kon zo met getallen in de muziek werken en toch zulke mooie muziek maken.''