Sigaretten moeten duurder

Veel mensen hebben gewoonten die slecht zijn voor hun gezondheid: te veel eten, te vet eten, te veel alcohol gebruiken. En natuurlijk: te veel roken. Van roken krijg je longkanker. Althans de kans is vele malen groter dan bij niet-rokers. Er is ook een verhoogde kans op hart- en vaatziekten.

Uit een recente enquête blijkt dat de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking vindt dat het de eigen schuld is van rokers wanneer zij worden geconfronteerd met de lichamelijke gevolgen van het roken. Velen vinden dan ook dat de gemeenschap niet hoeft op te draaien voor de kosten die dit met zich meebrengt. Rokers zouden zich extra moeten verzekeren tegen ziektekosten of tenminste een hogere premie betalen. Daar is wel iets voor te zeggen. Vooral als je het toepast op mensen die met roken begonnen zijn toen de schadelijke gevolgen van het roken waren aangetoond. Dus nadat de waarschuwing op het pakje sigaretten is verschenen.

Maar moet dat dan alleen voor rokers gelden? Er zijn mensen die veel te dik zijn. En overgewicht geeft een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, diabetes en nog andere problemen. Soms is overgewicht het gevolg van een ziekte, maar meestal is het te wijten aan veel te veel en verkeerd eten. Dat kan een psychische oorzaak hebben, maar dat geldt voor het roken ook. En degenen die te veel drinken? Zou het niet zinnig zijn om ook hen een extra ziektekostenpremie te laten betalen? Of hen zelf te laten opdraaien voor de kosten van arbeidsverzuim? Is het hun eigen schuld dat zij een alcoholprobleem hebben? Sommigen vinden van wel. Maar het ligt hier moeilijker dan bij het roken: een of twee glazen wijn per dag is niet slecht, ja zelfs misschien juist wel goed, zo wordt in medische kringen wel beweerd. Het gebruik van alcohol wordt dikwijls aangemoedigd: als je niet drinkt hoor je er eigenlijk niet bij. Maar wanneer het gebruik van drank tot een verslaving is uitgegroeid, wordt er schande van gesproken en lig je eruit. Want gebrek aan zelfbeheersing wordt niet getolereerd. Eigen schuld. En dus zou het logisch zijn ook voor alcoholisten een hogere premie te berekenen.

En voor mensen die veel te dik zijn als gevolg van verkeerde eetgewoonten? Waar is de grens? Misschien bij de erfelijke ziekte. Hier is immers geen sprake van 'eigen schuld'. Maar wel van een verhoogd risico, zouden verzekeraars zeggen.

'Eigen schuld' en de nadruk op de eigen verantwoordelijkheid spelen ook een rol als het gaat om de vraag hoe wordt gedacht over het indienen van schadeclaims bij de tabaksindustrie. Bij de hierboven genoemde enquête bleek dat een grote meerderheid van de respondenten daar geen voorstander van is, alweer vanwege het argument van de eigen schuld. Dit in tegenstelling tot de Verenigde Staten, waar claims tegen de tabaksindustrie al heel gewoon zijn. Het is bekend dat de claimcultuur in de Verenigde Staten veel verder ontwikkeld is dan bij ons, maar er is meer: in Nederland wordt de eigen verantwoordelijkheid van de mens en de mogelijkheid om zelf keuzes te maken veel hoger aangeslagen. Vandaar dat in Nederland bij de acties tegen de sigarettenindustrie veel meer de nadruk wordt gelegd op toevoegingen aan de tabak door de fabrikant, waardoor de sigaret extra verslavend werkt. Op die manier wordt immers de schuld verlegd van de roker naar de fabrikant.

Maar waarom dan geen claims bij de producenten van alcoholhoudende dranken? Of bij de horeca? En waarom niet bij de fabrikanten van chocola? Daar word je dik van en het schijnt dat er mensen aan verslaafd zijn doordat er een stof inzit die een positieve invloed heeft op je stemming.

De longarts prof. Postmus stelt in een recent artikel op deze opiniepagina dat ook de overheid niet vrijuit gaat als het gaat om het rookgedrag. En hij heeft gelijk. Pas na heel veel getouwtrek is de regering akkoord gegaan met de Europese richtlijn die reclame voor tabaksproducten verbiedt. De maximale overgangstermijn is in Nederland benut. Waarom eigenlijk? Vanwege het belang van de industrie? Vanwege de door de industrie gesponsorde organisaties en evenementen? Vanwege de accijnsopbrengsten? Het is onbegrijpelijk dat de volksgezondheid niet de allereerste prioriteit heeft gekregen. Temeer niet, nu wél alom wordt geklaagd over het uit de hand lopen van de kosten van die zorg. Hartoperaties zijn duur, kankerbehandelingen ook.

Waarom worden nog steeds overal sigaretten verkocht? Waarom niet alleen in speciale winkels voor rookwaren?

Misschien is het een idee om in plaats van een hogere ziektekostenpremie een extra heffing te leggen op een pakje sigaretten. Net als bij de brandstof voor auto's: een rijksdaalder extra, ten gunste van het budget voor de gezondheidszorg. De 'vervuiler' betaalt! En degene dan die uiteindelijk toch geen extra gebruik hoeft te maken van die zorg? Die heeft geluk, want het roken heeft hem niet ziek gemaakt. En dat is meer waard dan in geld is uit te drukken.