Borst tegen wettelijk verbod xenotransplantatie

Wie moet er beslissen over de toelaatbaarheid van onderzoek naar xenotransplantatie, waarbij daadwerkelijk dierlijk materiaal bij mensen wordt ingebracht? Is dat de politiek of is dat een speciale toetsingscommissie van wetenschappers die door diezelfde politiek is ingesteld?

Over deze principiële vraag botste D66-minister Borst van volksgezondheid gisteren met de Tweede Kamer. Beide kampen zijn het er over eens dat de gezondheidsrisico's voor de proefpersonen en hun omgeving nog veel te groot zijn om klinisch onderzoek naar xenotransplantatie aanvaardbaar te maken. Maar de meningen lopen fors uiteen over de vraag hoe zo'n voorlopig verbod of moratorium er uit moet zien.

Borst is van mening dat de centrale commisssie mensgebonden onderzoek (CCMO) er niet voor niets is. De commissie heeft heel duidelijk gemaakt dat klinisch onderzoek in ieder geval de eerstvolgende jaren een brug te ver is. Een dergelijk 'de facto moratorium' vindt de minister meer dan voldoende. Een wettelijk verbod heeft in haar ogen 'de smaak van een motie van wantrouwen aan de commissie'.

De Tweede Kamer, Borsts eigen D66 uitgezonderd, denkt daar heel anders over. De meeste partijen vinden dat het 'primaat van de politiek' toch echt voorop moet staan. Zij willen een wettelijk moratorium van één of twee jaar afdwingen. Hoe bekwaam de leden van de commissie ook zijn, het onderwerp brengt volgens hen te veel ethische dilemma's met zich mee om uitsluitend aan wetenschappers over te laten. Er moet ook eerst nog een uitgebreide maatschappelijke discussie worden gevoerd, die eind dit jaar eindigt met een opiniepeiling.

Een uitzondering willen de coalitiepartijen PvdA, VVD en D66 maken voor de enige concrete onderzoeksaanvragen die er al liggen. Twee ziekenhuizen willen levers buiten het lichaam van de patiënt gaan zuiveren via varkenscellen. Maar eerst moet aan alle veiligheidseisen voldaan zijn.

Het prestigegevecht tussen Borst Kamer wordt volgende week voortgezet. Waarschijnlijk trekt de minister aan het kortste eind: zij heeft al laten weten de Kamer haar zin te geven als het per se moet.