Auschwitz-monument

Ten onrechte wordt in toenemende mate de indruk gewekt dat de plechtigheid die het Nederlands Auschwitz Comité jaarlijks houdt op de laatste zondag in januari bij het Auschwitzmonument in het Amsterdamse Wertheimpark de centrale herdenking is van de uit Nederland afkomstige omgekomen Joden. De centrale Joodse herdenking vindt evenwel jaarlijks plaats in de binnenhof van de Hollandse Schouwburg, waarvandaan in 1942-1943 ongeveer 70 000 Joden uit Amsterdam zijn weggevoerd naar Westerbork. De herdenking is op de Jom Hasjoa, de dag van de herdenking van de holocaust, die op wisselende data in april valt.

De Auschwitz-herdenking herdacht oorspronkelijk in de eerste plaats de bevrijding door de Sovjets van degenen die in concentratiekamp Auschwitz geïnterneerd waren. De leden van het Nederlands Auschwitz Comité waren weliswaar vrijwel allen van Joodse oorsprong, maar waren goeddeels lid van de CPN. Het huidige Auschwitz-monument, van de hand van Jan Wolkers, moge indrukwekkend zijn, het draagt geen joodse symbolen. In de loop der jaren, nu de Sovjet-Unie uiteen is gevallen, ligt bij de Auschwitz-herdenking steeds meer de nadruk op de Joodse slachtoffers, naast de waarschuwing tegen hedendaags neo-nazisme. Het is daarom echter nog geen Joods monument; het aantal Joodse deelnemers aan de laatste herdenking was dan ook betrekkelijk beperkt.