Wilsverklaring verloopt niet

De juridische hardheidsclausule van de euthanasieverklaring moet overeind blijven. Het idee dat de verklaring na verloop van tijd niet langer actueel is, mag daar geen afbreuk aan doen.

Dit stelt Rob Jonquière, directeur van de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie. Hij waarschuwt voor een ondermijning van de verklaring, waarin iemand vastlegt dat hij onder bepaalde omstandigheden zijn leven wil laten beëindigen.

De ministers Borst (volksgezondheid) en Korthals (justitie) bepleiten een regelmatig actualiseren van deze wilsverklaring. Een verjaringstermijn geven ze niet aan. Zij doen dat naar aanleiding van vragen uit de Kamer: wat te doen als iemand een wilsverklaring heeft opgesteld, maar niet meer kan aangeven dat hij er nu anders over denkt?

Jonquière: ,,Onze leden raden we aan af en toe met hun huisarts te praten. Onze ervaring is dat dokters minder moeite hebben met een recente verklaring. Dan is de gevoelsmatige geldigheid groter. Een nieuw stempel is echter niet nodig. De wilsverklaring heeft dezelfde juridische status als een testament. Een eigen aantekening van de arts zou voldoende moeten zijn.''

In het voorstel wordt geen termijn genoemd. Jonquière: ,,Daar ben ik het mee eens, want iedere tijdsspanne is arbitrair. Maar het gevaar bestaat dat toetsingscommissies eigen richtlijnen ontwikkelen. Dan achterhaalt de praktijk de wetgeving. Ik zou dat niet juist vinden, want dan wordt alsnog getornd aan de juridische status van de wilsverklaring.''

Angst, die ook leeft onder verpleeghuisartsen, dat patiënten hun eigen dood kunnen opeisen, is volgens Jonquière onterecht: ,,In het voorstel van vorig jaar augustus werd de indruk gewekt alsof de wilsverklaring een onverbiddelijk recht geeft op euthanasie. Het gaat echter alleen om een verzoek tot levensbeëindiging op het moment dat de patiënt dat niet meer kan verwoorden. De arts moet dat verzoek serieus nemen en vervolgens op basis van alle zorgvuldigheidscriteria handelen.''

De Nederlandse Vereniging van Verpleeghuisartsen (NVVA) is vanaf het begin ongelukkig geweest met de status van de wilsverklaring in het wetsvoorstel. Wineke Weeder, directeur van de NVVA: ,,Het actueel maken van de verklaring lost het probleem niet op. Iemand die dement wordt, is wilsonbekwaam. Zijn belevingswereld verandert. Het blijft heel lastig om in te schatten of zo iemand ondragelijk lijdt en vaak kun je aan het gedrag zien, dat dat niet zo is. Dan is er niet voldaan aan een belangrijke zorgvuldigheidseis. Een eerdere verklaring van de patiënt kan hooguit een ondersteuning zijn. Wel is het mogelijk een niet-behandelverklaring op te stellen. Deze wordt door de arts wel altijd opgevolgd.''