Superfilter maakt sigaret veiliger maar wellicht ook aantrekkelijker

Het is de droom van de tabaksfabrikant: een sigarettenfilter bedenken dat bijna alle kankerverwekkende stoffen uit de rook haalt. De universiteit van Wageningen denkt zo'n filter in huis te hebben. Eén probleempje: het ding filtert ook nicotine goeddeels uit de tabak. En daar zit de industrie nou net niet op te wachten.

Hoe die in het echt smaakt, moet nog worden onderzocht. Een paar rokers op de Universiteit van Wageningen hebben voorzichtig een paar trekjes genomen van de sigaret met het filter-dat-bijna-alles-tegenhoudt. ,,Ze vonden dat de smaak redelijk in de buurt kwam van wat ze gewend waren'', aldus milieutechnoloog prof. Rulkens.

Het is, vindt Rulkens, nu aan de Nederlandse tabaksindustrie om te onderzoeken of het filter ook commercieel kan worden toegepast. De afgelopen dagen is de industrie geïnformeerd over het superfilter. ,,We vinden het interessant. Maar we krijgen dit soort spectaculaire uitvindingen vrijwel dagelijks aangeboden'', zegt woordvoerder H. van Ronkel van de tabaksindustrie.

De wetenschappers zijn in ieder geval dolenthousiast. Op een bijeenkomst in het Academisch Ziekenhuis Maastricht omarmde gisteren zelfs een medicus, longarts dr. G. Wesseling, het nieuwe filter. ,,Veilig roken bestaat niet'', begon hij. En: ,,Rokers kunnen beter stoppen. Maar voor de grote groep die dat niet kan, lijkt dit filter roken iets minder ongezond te maken.''

Volgens Wesseling schommelt het percentage rokers in Nederland al jaren stabiel rond de 35. ,,De laatste twintig, dertig jaar hebben we weinig bereikt met het terugdringen van roken. Er zijn geen aanwijzigingen dat het percentage rokers de komende jaren zal dalen. Voor de verstokte roker kan dit filter helpen.'' Wesseling zou het echter erg betreuren als het 'veilige' filter in de praktijk niet-rokers juist zou overhalen om te gaan roken, omdat de risico's geringer lijken.

De sigarettenindustrie gebruikt voor filters het amper werkzame cellulose-acataat. Het 'Wageningse' filter is een polymeer, een kunststof afkomstig uit de petrochemische industrie. Het filter is samengesteld uit zes verschillende componenten die er uitzien als een netwerk. ,,De gebruikte stoffen zijn bekend, maar de structuur en de eigenschappen van dit netwerkpolymeer-filter zijn uniek'', aldus dr. G. Challa, emeritus-hoogleraar polymeerchemie.

Het nieuwe filter is ontwikkeld door een bedrijf uit Venlo, dat contact zocht met Wageningse milieutechnologen om een toepassing te bedenken voor het materiaal. In Wageningen bleek uit proeven dat het netwerk-polymeer door zijn poreuze structuur heel goed kleine deeltjes kan 'opvangen'. Al gauw kwam de suggestie om er tabaksrook mee te filteren.

De resultaten van het experimenteel onderzoek met sigaretten zijn opzienbarend. In Wageningen werden fabriekssigaretten door een eenvoudige rookmachine afgerookt. Waar een standaard-fabrieksfilter 7 mg teer doorliet, gaf het nieuwe filter (met 30 mg polymeer) nog maar 1 mg teer af. Bij de kankerverwekkende PAK's was de reductie nog opvallender: de oude filter liet 17 microgram door, de polymeer-filter maar 1 microgram.

Ook de nicotine loopt drastisch terug: de gemeten hoeveelheid was met het nieuwe filter 26 maal lager. Volgens de niet-rokenorganisatie CAN verdampt daardoor het eventuele gunstige gezondheidseffect van de nieuwe filter, want ,,de gebruikers zijn dan immers genoodzaakt meer te gaan roken om aan hun nicotinedosis te komen''. CAN vindt dat wetenschappers zich beter kunnen richten op een sigaret die helemaal geen giftige stoffen meer produceert. ,,Het filter lost bijvoorbeeld niets op voor de meerokers, die de tabaksrook van anderen moeten inademen.''