Man of vrouw: daar gaat het morgen om in Finland

Wordt het de 'Kennedy van Kannus' of wordt het een vrouw? Wordt het een traditioneel gezinshoofd of wordt het de moeder van een kind die samenwoont met haar vriend? Daar gaat het morgen om bij de verkiezing van een nieuwe president in Finland.

De zittende president Martii Ahtisaari houdt het na één termijn van zes jaar voor gezien. Hij werd internationaal bekend door zijn succesvolle bemiddeling in Kosovo, vorig voorjaar, en wil nu graag een meer permanente internationale baan. De ruim vijf miljoen Finnen hebben de keus uit zeven kandidaat-opvolgers: drie mannen en vier vrouwen. Maar afgaand op de laatste opiniepeiling zijn er nog maar twee serieuze kandidaten.

Op 36-jarige leeftijd werd Esko Aho (45) in 1991 de jongste premier die Finland ooit had. Hij leidde zijn land door een diepe economische recessie, bracht het in de EU maar kwam in 1995 ten val op een te drastisch pakket bezuinigingen. Aho leidt de Finse Centrumpartij. Die weet zijn aanhang vooral op het platteland en is nu de belangrijkste oppositiepartij in het parlement.

Tot voor enkele dagen twijfelde vrijwel niemand in Finland eraan dat Aho de nieuwe president zou worden. Riita Uosakainen, parlementsvoorzitter en schrijfter van een geruchtmakend boek over de lol van seks op een waterbed, zakte in de peilingen. Elisabeth Rehn, voormalig minister van defensie, ging haar daarin voor. Maar in de laatste peiling was daar ineens een derde vrouw: Tarja Halonen (57). Zij is minister van buitenlandse zaken en maakte naam tijdens het Finse voorzitterschap van de EU, in de laatste zes maanden van 1999. Halonen is lid van de meer stadsgeoriënteerde Sociaal Democraten, net als Ahtisaari en haar ontdekker, premier Paavo Lipponen.

Aho komt uit het plaatsje Kannus en heeft een jongensachtig, goed uiterlijk -vandaar zijn bijnaam bij columnisten. Aho had het in zijn campagne vooral over nationale eenheid en de waarde van het gezin. Halonen woont niet alleen samen, ze stapte onlangs uit de kerk en neemt het op voor homoseksuelen. Haar belangrijkste topic is haar sekse: ze kan de eerste vrouwelijke president van Finland worden.

Inhoudelijke thema's speelden geen rol in de campagene. Ze zijn er eigenlijk ook niet. In 1994 was er nog het debat over de positie van Finland in het Europa van na de Koude Oorlog. En de aanpak van de ongekend hoge werkloosheid van 20 procent. Maar inmiddels is de relatie met de boze buurman Rusland genormaliseerd, is Finland lid van de EU en is de werkloosheid na jaren van voorspoed gehalveerd.

Moet Finland lid worden van de Navo, dat is nog een kwestie. Maar juist daarover verschillen Aho en Halonen niet van mening: nog maar even niet.

De functie van de president van Finland was altijd meer dan ceremonieel. Maar op 1 maart wordt een nieuwe grondwet van kracht die bepaalt dat hij zich voortaan alleen nog -en dan nog 'in samenwerking met de regering'- met het buitenlands beleid mag bezighouden.

32 procent van de Finnen heeft de afgelopen week al gestemd: per post. Een groot deel van de rest -de verwachtingen voor de opkomst zijn hoog- doet het morgen. Mocht geen van de kandidaten de absolute meerderheid halen, dan volgt op 6 februari een tweede ronde tussen de nummers 1 en 2.