Machteloze stilte uit angst voor gevolgen

De Molukse gemeenschap in Nederland reageert zeer voorzichtig en terughoudend op de onhoudbare situatie op de Molukken. Stevige uitspraken in Nederland kunnen wel eens akelige gevolgen hebben voor familie op de Molukken en in Indonesië.

De vele demonstraties en stille tochten in Nederland als reactie op de eerste uitbarsting van geweld begin vorig jaar, krijgen nu geen vervolg. Over het streven naar een onafhankelijke republiek (RMS) wordt bewust zo min mogelijk gesproken, zeker nu de RMS-beweging opnieuw is beschuldigd van het aanzetten tot geweld. ,,Het gaat nu om de mensenrechten van ons eigen volk. We kunnen wel naar een onafhankelijke republiek streven, maar als er geen land en geen volk meer is, heeft dat ook geen zin'', zegt Lolita Kapel van de Pemuda RMS. De jongerenorganisatie hield zaterdag een besloten manifestatie in Elst, overigens al gepland voor de jongste escalatie. Tekenend voor de voorzichtigheid was dat alleen de officiële woordvoerders na afloop met journalisten wilden praten. De deelnemende jongeren hielden zich strikt aan deze afspraak, bedoeld ,,om te voorkomen dat er verschillende geluiden naar buiten komen''. De Pemuda RMS pleit voor internationale interventie om de rust op de Molukken te herstellen. Het Indonesische leger is daartoe blijkbaar niet in staat. Die boodschap krijgt minister Van Aartsen van buitenlandse zaken mee als hij volgende week naar Indonesië gaat. ,,Dat is op dit moment ook ongeveer het enige wat we kunnen doen: als spreekbuis fungeren en vertellen wat er aan de hand is'', zegt Kapel.

De ongerustheid en machteloosheid over de situatie op de Molukken zijn groter dan ooit, zoveel is zeker. De onlusten hebben zich over een veel groter gebied uitgebreid, waardoor het dodental fors oploopt. De oproep van fanatieke moslims tot een heilige oorlog tegen de christenen op de Molukken heeft ook in Nederland tot angst voor represailles geleid. Woordvoerder Wim Manuhutu van het Moluks informatie- en documentatiecentrum: ,,Er wordt gezegd dat als er moslims sterven op Ambon, er christenen in Indonesië voor moeten boeten. Dat maakt mensen bang, want ze hebben niet alleen familie op de Molukken, maar ook in andere delen van Indonesië.''

Na het uitbreken van de onlusten zijn vorig jaar duizenden christenen naar met name Jakarta gevlucht in de veronderstelling dat ze daar veilig zouden zijn.

In Nederland speelt de tegenstelling tussen christenen (ongeveer 90 procent van de 40 000 Nederlandse Molukkers) en moslims hoegenaamd niet. ,,We hebben nooit in die termen gedacht, maar je wordt er nu natuurlijk wel mee geconfronteerd'', zegt Hans Rerihena van de Pemuda RMS. Juist de saamhorigheid is in Nederland ,,een sterk punt: de gemeenschap blijft één''. Dat moet wat de jongerenorganisatie betreft ook tot uiting komen in een samenwerkingsverband van allerlei organisaties. Zo'n platform heeft niet alleen een symboolfunctie, maar kan ook nuttig zijn om vanuit Nederland de hulp bij de wederopbouw van de Molukken in goede banen te leiden. Terugkeren naar de Molukken ligt in een ver verschiet. Lolita Kapel: ,,Eerst moet het rustig worden en dan kan de wederopbouw beginnen. Wat daarna komt, zien we wel.''