'James Bond' moet vrezen voor brevet

Boven de Cubaanse hoofdstad Havana pamfletten uitstrooien tegen president Fidel Castro, dat mag een sterk staaltje heten. Maar piloot Ly Tong, Amerikaan van Vietnamese komaf, heeft wel grotere stunts verricht. In Vietnam kreeg hij niet voor niets de bijnaam James Bond.

Maar zijn eenmansactie boven Cuba, zaterdag uitgevoerd met een gehuurd vliegtuigje, is wellicht Ly Tongs laatste vlucht geweest. Amerikaanse luchtvaartautoriteiten zijn een onderzoek tegen Ly Tong begonnen, en de kans bestaat dat hij zijn vliegbrevet moet inleveren. Dat had, gezien 'smans geschiedenis, ook eerder kunnen gebeuren.

'James Bond' kreeg zijn bijnaam vanwege zijn gedurfde acties boven Noord-Vietnam. In 1975 liep het fout. Hij werd neergehaald en vastgezet. Maar na vijf jaar wist hij, blootsvoets door de jungle, te ontsnappen.

In 1984 kwam hij naar de VS, en in 1988 werd hem het Amerikaanse staatsburgerschap verleend. Vier jaar later kaapte Tong in de Thaise hoofdstad Bangkok een Airbus-toestel van Vietnam Air. Boven Ho Chi Minh-stad (het vroegere Saigon) strooide hij pamfletten uit, waarin hij de Vietnamezen opriep tot stakingen en demonstraties tegen het communistische regime. Daarna deed hij een parachute om en sprong naar beneden. Tong werd gepakt en zat vast tot 1998. Toen kwam hij vrij, samen met 5219 andere politieke gevangenen.

Ook zaterdag was Ly Tongs drijfveer volgens eigen zeggen zijn anti-communistische bevlogenheid. Het was die dag precies 41 jaar geleden dat Castro en de zijnen hun revolutie begonnen. Tong, die zijn pamflet ondertekende als 'opperbevelhebber van de revolutionaire anti-communistische krachten in de wereld' zegt dat hij geen contact heeft met Cubaanse ballingen. ,,Het belangrijkste wat ik probeerde te doen, was het Cubaanse volk op te wekken om de tirannie in Havana omver te werpen.''

Dat bewind veroordeelde gisteren de ,,contrarevolutionaire provocatie'' van de ,,imperialistische buren''. Opmerkelijker waren de vriendelijkheden over en weer. Ly Tong, die laag over de Straat van Florida was gevlogen in een mislukte poging de Cubaanse radar te ontwijken, werd boven Havana opgewacht door twee Migs van de Cubaanse luchtmacht. Die haalden Tongs Cessna níet neer- zoals wel gebeurde in 1996, toen de Cubanen twee vliegtuigjes neerhaalden van de Cubaanse ballingengroep 'Brothers to the Rescue'. Op zijn vlucht terug werd Tong begeleid door een Amerikaanse F16.

Een woordvoerder van de Amerikaanse douane prees Cuba gisteren voor de prettige afhandeling. En Cuba's hoogst verantwoordelijke voor het Amerika-beleid, Ricardo Alarcon, was blij met het Amerikaanse onderzoek tegen Tong. ,,Ik hoop dat dit een teken is dat de Amerikaanse autoriteiten voortaan op dezelfde wijze zullen handelen.''