Laat zelfstandige kiezen voor vrijwillig ziekenfonds

Erik Schut, hoofddocent aan het gezondheidszorginstituut van de Erasmus Universiteit Rotterdam, roemt de volgens hem ingrijpend gemoderniseerde ziekenfondssector en bepleit de oprichting van een vrijwillige ziekenfondsverzekering voor personen boven de huidige loon- en inkomensgrens (Podium, 14 januari). Een van zijn argumenten is dat verzekerden jaarlijks van ziekenfonds kunnen wisselen als zij ontevreden zijn.

Ziekenfondsen zouden dan dus strijden om de gunst van verzekerden. Daar blijkt vrijwel niets van. Ziekenfondsen plaatsen geen advertenties waarin ze hun kwalitatieve superioriteit aanprijzen. Een hoogst enkele keer adverteert een ziekenfonds met een relatief lage nominale premie. Die premies verschillen tussen fondsen echter niet meer dan enkele guldens per maand. Er zullen dan ook niet veel verzekerden zijn die zich voor dat geringe bedrag de rompslomp van wisselen van ziekenfonds op de hals halen.

Eenvoudige verklaring voor dat niet concurreren is, dat de overheid de ziekenfondsen verzekert van een constante stroom van verzekerden: rond zestig procent van de Nederlanders is verplicht ziekenfondsverzekerd.

De minister van volksgezondheid Borst verdedigt dat met het argument van solidariteit. Daarmee houdt zij het wijdverbreide misverstand in stand dat voor risico-solidariteit verzekeringsplicht nodig zou zijn.

Het verplichte ziekenfonds is dan ook niet meer dan een vorm van een afgedwongen kartel en van staatssteun, die de aandacht van de mededingingsautoriteit NMa en Brussel verdient.

Waarom Schut nu juist pleit voor een vrijwillige ziekenfondsverzekering voor personen boven de huidige loon- en inkomensgrens is onduidelijk. Waarom niet aangedrongen op een vrijwillige ziekenfondsverzekering voor kleine zelfstandigen? Daarmee zou de situatie van voor 1987 zijn hersteld.

Kleine zelfstandigen zouden dan niet alleen alsnog kunnen ontkomen aan de, soms zeer forse, inkomensdaling die de dwangmaatregel van de verplichte verzekering veroorzaakt - in weerwil van de positieve uitwerking die het regeerakkoord beloofde. Zij zouden ook met premies opgebouwde rechten behouden die de regering hen met de maatregel ontneemt (soms gekenschetst als gelegaliseerde diefstal) en zij zouden gevrijwaard blijven van de nadelige gevolgen van de maatregel voor de gezinsleden die op de particuliere polis achterblijven.

Ook valt op dat Schut niet pleit voor verdergaande modernisering van de buitengewoon starre verzekeringsvoorwaarden van de ziekenfondsverzekering. Zo is het absurd dat zelfstandigen wél voor (tien)duizenden guldens bedrijfsrisico's mogen lopen, terwijl de overheid een eigen risico in de ziekenfondsverzekering van zelfs maar enkele honderden guldens als onverantwoord verbiedt.

Schuts pleidooi voor keuzevrijheid voor burgers verdient steun. Gezonde marktwerking valt te prefereren boven dwangmaatregelen van een betweterige overheid. Er is niets mis met solidariteit, wel met solidariteit door verzekeringsplicht.