Voor vredesoperaties zullen mensen nodig blijven

In 1989 ging de Berlijnse Muur om en stortte niet alleen het Warschaupact ineen, maar ook de Sovjet-Unie. Zonder dat iemand dat had voorspeld. De wereld werd er zelfs door overrompeld. Er kwam toen een eind aan de zogeheten bipolaire wereld, waarin twee tot de tanden gewapende machtsblokken tegenover elkaar stonden. Die wereld heeft zo ongeveer veertig jaar geduurd en d¡e wereld was redelijk voorspelbaar omdat er sprake was van een zekere verstarring in het machtsevenwicht. Maar voor die wereld is er een andere, veel minder voorspelbare, in de plaats gekomen.

Dat China rondom 2050 'de dominante militaire macht in de wereld kan worden' (scenario 2) is minder waarschijnlijk dan dat de Verenigde Staten dat blijven. Steeds minder heeft militaire macht met bevolkingsomvang te maken, steeds meer met economische macht en, zoals de tekst ook zegt, met technologische ontwikkeling.

Dat Indonesië en Australië als regionale mogendheden elkaars militaire rivalen worden, is natuurlijk mogelijk, maar wel strijdig met de 'verenigde naties'-kaart waar beide landen in één militair blok zitten - datzelfde geldt voor Argentinië en Brazilië. En misschien valt Indonesië wel uit elkaar. Dat de Verenigde Staten en de Europese Unie elkaars militaire rivalen worden, is niet ondenkbaar, maar ook niet dat ze nog in één militair blok zitten. De ellende is dat over vijftig jaar op dit gebied zovéél mogelijk is, dat je er geen verantwoorde voorspelling van kunt maken.

De ontwikkelingen op het gebied van wapentechnologie en hoe de soldaat van de toekomst eruitziet, is iets beter te voorspellen, omdat die ontwikkelingen in volle gang zijn. De oorlog om Kosovo heeft laten zien dat een technologisch geavanceerde macht 'op afstand', dus zonder grondtroepen in te zetten, een tegenstander op de knieën kan krijgen. ,,De trend is'', zegt Dick Zandee, onderzoeker bij het Instituut Clingendael, ,,van veel mannen met weinig wapens naar weinig mannen/vrouwen met veel uiterst moderne wapens. oftewel de super hightech van de few tegen het middeleeuwse wapentuig van de many. Dat heeft te maken met de afnemende bereidheid mensenlevens op te offeren en het kan bij die landen die er de economische middelen en technologische kennis voor hebben.''

,,De Verenigde Staten hebben een enorme voorsprong en zullen die voorlopig wel houden. Ook op China waarvan verwacht wordt dat het een snelle economische groeier wordt. Overigens hoeven we daar geen vijftig jaar op te wachten. De cybersoldaat bestaat in feite nu al. Het hang er natuurlijk wel van af welk soort militair conflict je uitvecht. Bij een echte oorlog komt de nadruk veel meer te liggen op hoog- ontwikkelde wapensystemen, waarbij zo weinig mogelijk mensen op het slagveld zullen zijn, maar bij vredesoperaties bijvoorbeeld staat de mens, en niet zijn wapens, centraal. Die zullen nog steeds menskracht-intensief zijn.''