Bewoners en bedrijfsleven steggelen over Amsterdamse as

Ooit was het een sfeervolle winkelstraat, nu is het de open halsslagader van de hoofdstad. Elk etmaal denderen over de tweebaansweg dertigduizend auto's van en naar het stadshart.

De 'Wibautas' heet de autobaan van de IJ-tunnel naar het Prins-Bernhardplein, de rotonde bij het Amstelstation vanwaar je zo de Amsterdamse ringweg op kunt. Veel Amsterdammers vinden het de lelijkste straat van de stad, anderen zijn er juist mee in hun sas. De brede 'Wibautas', met het vele autoverkeer en de kantoorkolossen aan weerszijden, is een van de weinige grootsteedse plekken in de Anton Pieckachtige hoofdstad, zeggen zij. Automobilisten zijn dol op de as. Waar anders kun je tweebaans keihard rechtdoor rijden naar het stadhuis, het Rembrandtplein en onder het IJ door naar Amsterdam-Noord?!

De bulderbaan 'Wibautas' is ooit ontstaan bij de eerste poging tot privatisering van het openbaar vervoer. Hier reed de trein vanuit Utrecht de stad binnen naar kopstation Rhijnspoorplein, het eigen Amsterdamse spoorstation van de spoorwegmaatschappij Rhijnspoor. Sindsdien is de straat breed genoeg om er twee spoorbanen doorheen te leiden. De Weesperstraat was ooit als intieme winkelstraat het hart van de jodenbuurt. Na de oorlog werden de vervallen huizen gesloopt.

Kantoren en gemeentelijke projectbureaus zitten vanwege de goede bereikbaarheid maar wat graag aan de 'Wibautas'. Maar voetgangers, fietsers en buurtbewoners mijden de straat als de pest. De straat werkt als een ware barrière door het autolawaai en de benzinelucht. De brede stoepen en roodasfalten fietspaden bieden doorgaans dan ook een desolate aanblik, afgezien van een enkele verdwaalde toerist op een MacBikefiets.

Het stadsbestuur zit al jaren met de as in zijn maag. Het vorig college struikelde zowat over een plan tot versmalling van het laatste stukje tot de IJtunnel, de Valkenburgerstraat. Burgemeester Patijn zwichtte uiteindelijk onder druk van het bedrijfsleven en de VVD. Het verkeer buldert hier sindsdien als vanouds.

Nu probeert het college het opnieuw. Het wil van de Wibautas een fles maken met de hals in het midden. De Weesperstraat moet worden versmald tot een eenbaansweg. Hoewel het autoverkeer hier in de ochtend- en avondspits nu al vaststaat, voorziet het college geen problemen. Dankzij het parkeer- en anti-autobeleid in de binnenstad verwacht het de komende jaren een afname van de verkeersdrukte. De bewoners van het appartementencomplex Ceres helpen het hopen. Op de begane grond zijn de stoeltjes leeg. Het kwijnendste terras van Amsterdam. Want wie wil er nou iets drinken temidden van stank en geraas?

,,Het is vooral in de zomer een groot probleem'', zegt Arjen Jaarsma, al zeven jaar bewoner. ,,Als ik in de zomer het raam open heb staan en ik kom thuis na de middagspits, dan ruik ik de stank.'' Er is maar één remedie: de ramen dichthouden. Daardoor moet Jaarsma zijn appartement uitvluchten zodra het echt warm wordt. ,,Ik roep al twee jaar dat ik weg wil. Maar het huis heeft ook voordelen. Het is hartstikke dicht bij het centrum.''

Op tien hoog heeft Bert van der Wiel een fantastisch uitzicht over de stad. Namens de bewonersvereniging heeft hij een studie gemaakt naar de Weesperstraat. Of het nou gaat om verkeersveiligheid, geluidshinder of de uitstoot van schadelijke stoffen: de straat scoort uitzonderlijk negatief. Bij vijf stoffen, zoals stikstof en zwarte rook, zelfs boven de wettelijke normen. ,,De Weesperstraat is smal, met hoge gebouwen. Daar blijft alles hangen. Het is een kokereffect.'' De vereniging heeft 1400 handtekeningen ingezameld voor versmalling van de straat. Van der Wiel hoopt dat ditmaal het stadsbestuur wél zijn rug recht houdt tegenover het mopperende bedrijfsleven. ,,De enige manier om die luchtverontreiniging omlaag te krijgen, is minder verkeer.''