Een late protestantse fusie

Na een eeuw waarin zich op het protestantse erf de ene na de andere afsplitsing heeft voorgedaan hebben twee typisch protestantse partijen, GPV en RPF, de nieuwe eeuw ingezet met het bundelen van hun krachten. Dat is een verstandige zet.

De kerkelijke en politieke verbrokkeling in het verleden heeft de inbreng van christelijke waarden in het politieke debat in Nederland geen goed gedaan. Integendeel, de versplintering riep bij de buitenwacht, niet ten onrechte bij de vaak grote pretenties, vooral meewarige reacties op. Afsplitsingspartijen als het GPV en de RPF konden daardoor gemakkelijk bij de SGP in de hoek van het sektarisme worden geplaatst, in het gunstigste geval als onschuldige folklore, in het ongunstigste als rudiment van christelijke onverdraagzaamheid en wereldvreemdheid. Het gevolg was dat de afgelopen decennia in tal van politieke kwesties christelijke waarden en noties niet altijd op hun merites zijn gewogen. Zij konden door tegenstanders eenvoudig op een hoop worden geveegd met religieuze intolerantie naar Staphorsts model.

Dat is jammer, want het is heel goed mogelijk moderne inzichten te verbinden met denkbeelden die zijn ontleend aan het rijke christelijke cultuur- en gedachtegoed. Dat geldt bijvoorbeeld voor de opvatting dat het niet zo gek is de zevende dag als collectieve rustdag te behouden.

In dat licht is het de vraag of GPV en RPF niet te laat zijn met hun politieke fusie. Ze hebben zich wel erg lang met de theocratische SGP opgesloten in de sektarische hoek van 'klein rechts'. Zijzelf zagen wel de verschillen en nuances, maar voor de buitenwacht is het toch altijd één pot nat geweest die niet serieus hoefde te worden genomen. De kernvraag is derhalve of de fusie de partijen in staat zal stellen zich uit de marge van het politieke krachtenveld te bevrijden en zelfs een rol op te eisen in de strijd om de macht. Bij zo'n inzet wordt de nieuwe groepering ook voor het CDA interessant.

De keuze van de nieuwe lijsttrekker zal een eerste aanwijzing vormen en tegelijk ook de eerste krachtproef van de nieuwe combinatie betekenen. Daarbij kan de ChristenUnie uit de fusiegeschiedenis van het CDA leren dat het niet verstandig is de aanvoerder als vanzelfsprekend in de grootste partij te zoeken, in dit geval de RPF.