Mugabe vindt dat hij nog jaren meekan

'Jongens, schrik niet. Ik weet hoeveel jullie van me houden, maar ik ben nu 76 en heb er genoeg van. Ik ga volgend jaar met pensioen, om lekker elke dag te gaan golfen in mijn achtertuin.'

Het zouden de mooiste woorden zijn die de Zimbabwaanse president Robert Mugabe vandaag zou kunnen uitspreken op het congres van zijn partij Zanu-pf. Maar de kans lijkt klein. Het woord 'opvolging' is taboe verklaard, kritische provinciale leiders zijn weggezuiverd en jonge Turken de mond gesnoerd. Na twintig jaar wanbeleid lijkt 'Bobodan' Mugabe vastbesloten in 2002 opnieuw tot president te worden gekozen.

Het rampjaar dat Zimbabwe achter de rug heeft, doet steeds meer partijleden -de meesten anoniem weliswaar- twijfelen aan Mugabe's leiderschap. De partij verloor een referendum over de grondwet en won in juni maar net de parlementsverkiezingen. De economische situatie verslechtert met de dag, miljoenen dollars worden verspild aan de oorlog in Congo en alle buitenlandse hulp is bevroren. Zelfs een van Mugabe's laatste bondgenoten, de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki, trok onlangs zijn fluwelen handschoenen uit en bekritiseerde de landbezettingen, het geweld en de toenemende wetteloosheid.

De verwachtingen van het partijcongres van Zanu-pf, dat gisteren begon, waren daarom aanvankelijk hooggespannen. Critici hoopten dat Mugabe eindelijk een tipje van de sluier zou loslaten over zijn pensioen. Of dat er een felle richtingenstrijd zou losbarsten tussen hervormingsgezinde partijleden en de bejaarde conservatieve garde in het politburo.

Maar hoe zwaarder de tegenstand, hoe harder Mugabe vecht. In een interview met de BBC liet hij onlangs doorschemeren over twee jaar opnieuw kandidaat te willen staan voor de presidentsverkiezingen, zodat hij tot zijn 83ste kan regeren. Partijstrategen hebben de afgelopen weken laten weten dat Mugabe's opvolging niet op de agenda van het congres staat. Rest de vraag of de jonge generatie het lef heeft om het onderwerp aan te roeren.

Zoniet, dan hangt veel af van de strategie van de oppositiepartij MDC. De partij mag Mugabe dan wel de 'Milosevic van Afrika' noemen, ze lijkt onwillig om een Belgrado-effect te ontketenen in Zimbabwe. Spontane protesten tegen de hoge voedselprijzen in oktober werden hardhandig neergeslagen door het leger, waarna de MDC haastig terugkwam van eerdere plannen om massademonstraties te organiseren.

Hoewel sommige aanhangers de oppositieleiders daarom lafaards noemen, lijkt de partij te willen voorkomen dat Mugabe de noodtoestand uitroept en hen achter slot en grendel zet. In plaats daarvan wil de jonge partij, die pas vorig jaar werd opgericht en 57 van de 120 verkiesbare parlementszetels won, haar organisatie versterken en een alternatief economisch en politiek programma ontwerpen.

De MDC bouwt liever een goede 'regering-in-de-wachtkamer' op, aldus de populaire partijleider Morgan Tsvangirai, dan dat ze een bloedige strijd ontketent. Vooral nu Mugabe zijn achterban van oorlogsveteranen heeft opgenomen in een reserveleger, een dreiging die herinneringen oproept aan begin jaren tachtig, toen de Vijfde Brigade minstens 20000 mensen doodde in het opstandige Matabeleland.

President Mugabe probeert momenteel op het platteland stemmen terug te winnen, door de oorlogsveteranen -op wie hij steeds meer bouwt- stukken bezet land te laten verkopen aan duizenden mensen, voor 25 gulden per hectare.

Maar voor de bevolking in de grote steden heeft Mugabe geen enkele worst om voor te houden. Vooral in de townships is de situatie uiterst explosief, en lijkt het onwaarschijnlijk dat de bewoners vreedzaam zullen wachten tot Mugabe zich uit eigen beweging op de golfbaan terugtrekt.